Argentina có thể phá hệ thống kiểm soát bóng của Tây Ban Nha?

Chúng ta đang đợi một trận chung kết hay nhất trong lịch sử World Cup. Tây Ban Nha là đội bóng nổi bật nhất giải đấu, trong khi Argentina lại tiếp tục xây dựng một hành trình phi thường dựa trên sự kiên cường, kinh nghiệm và sự xuất chúng bất diệt của Lionel Messi.

Tây Ban Nha xứng đáng được coi là đội "cửa trên", nhưng Argentina là nhà đương kim vô địch. Và để thầy trò HLV Lionel Scaloni bảo vệ thành công chiếc vương miện của mình, họ phải làm được điều mà Pháp đã bất lực: Cạnh tranh sòng phẳng với tuyến giữa của Tây Ban Nha và phá vỡ sự kiểm soát đã làm nền tảng cho hành trình đi đến trận chung kết của họ.

Nhìn lại màn trình diễn ở bán kết của hai đội có thể thấy chúng cực ký khác biệt. Tuy nhiên sự khác biệt đó sẽ mang đến một cái nhìn hấp dẫn về cuộc chiến chiến thuật đang chờ đợi ở sân MetLife.

Tại Texas, Tây Ban Nha vượt trội hơn cả về mặt chiến thuật lẫn kỹ thuật. Họ đã khiến Pháp phải bối rối, vô hiệu hóa hoàn toàn một hàng công tưởng chừng như đáng gờm nhất giải đấu. Pháp không tung ra nổi một cú sút trúng đích nào cho đến tận phút 81 và chỉ tạo ra 0,3 bàn thắng kỳ vọng (xG) — con số thấp nhất của bất kỳ đội bóng nào trong một trận bán kết World Cup kể từ năm 1994. 

Còn ở Atlanta, tuyển Anh vươn lên dẫn trước ở phút 55 trong một thế trận chặt chẽ và đầy cẩn trọng, để rồi gục ngã trước áp lực và mất quyền kiểm soát cho Argentina. 

Hai trận đấu không hề có chút điểm tương đồng nào, nhưng cùng nhau, chúng nói cho chúng ta biết chính xác hai đội bóng lọt vào chung kết là ai và cuộc chiến rạng sáng thứ Hai tới có thể sẽ diễn ra như thế nào.

Tây Ban Nha là đội bóng xuất sắc nhất giải đấu với một khoảng cách biệt đáng kể. Hàng thủ của họ mới chỉ để lọt lưới đúng 1 bàn sau 7 trận và chưa từng bị dẫn trước dù chỉ một giây. Điều tạo nên sự khác biệt của họ chính là tính kỷ luật tập thể khi vận hành hệ thống.

Pháp nhận ra việc theo kịp họ là vô cùng khó khăn khi Didier Deschamps từ bỏ sự thực dụng quen thuộc để dâng cao đội hình pressing và tung ra 4 cầu thủ tấn công. Tây Ban Nha từ chối trao cho họ khoảng trống để phản công hay phối hợp giữa các tuyến. Khối pressing rời rạc của Pháp chỉ tạo thêm nhiều kẽ hở cho Tây Ban Nha thoát pressing, với Rodri và Fabian Ruiz điều tiết trận đấu từ khu trung tuyến.

Tại sao Argentina mang đến một thách thức hoàn toàn khác?

Argentina sẽ mang đến một sự kết hợp hoàn toàn khác biệt về các đặc tính nhằm phá vỡ sự kiểm soát đó. Hành trình của họ tại giải đấu này được định nghĩa bởi sự hồi sinh, hết trận này đến trận khác.

Nhà đương kim vô địch đang là đội ghi nhiều bàn thắng nhất giải đấu nhưng chưa từng dẫn trước ở phút 90 trong bất kỳ trận đấu loại trực tiếp nào. Bằng một cách nào đó, họ đều giành chiến thắng.

Lionel Messi và các đồng đội đang là những chuyên gia trong các màn giải cứu, đáng nhớ nhất là trận đụng độ Ai Cập, nơi họ bị dẫn 0-2 cho đến tận 10 phút cuối cùng trước khi hoàn tất cuộc lội ngược dòng ghi 2 bàn muộn màng nhất trong lịch sử World Cup để giành chiến thắng trong thời gian thi đấu chính thức.

Có một vài điểm tương đồng với Tây Ban Nha, họ cũng là một đội bóng thi đấu dựa trên hệ thống, nhưng lại linh hoạt hơn nhiều. Lionel Scaloni đã hoán đổi liên tục giữa 4-3-3, 4-4-2 và sơ đồ 5 hậu vệ xuyên suốt giải đấu, mang lại cho Argentina sự biến ảo cả khi có bóng lẫn không có bóng.

Julián Álvarez là người thiết lập nhịp độ khi không có bóng, thực hiện nhiều tình huống pressing cường độ cao bên phần sân đối phương hơn bất kỳ cầu thủ nào khác trong hai kỳ World Cup gần nhất.

Khi có bóng, Argentina tạo ra "sự áp đảo quân số" (overload) trên khắp mặt sân. Khi không có bóng, họ sẵn sàng phá vỡ nhịp độ của đối phương bằng các pha phạm lỗi chiến thuật, điều mà họ đã sử dụng cực kỳ hiệu quả trước tuyển Anh và rất có thể sẽ tái hiện trước Tây Ban Nha.

Argentina cũng là một đối thủ xứng tầm hơn trước Tây Ban Nha về khả năng cầm bóng. Họ cảm thấy thoải mái khi làm chủ quả bóng cũng hệt như khi phòng ngự không bóng, minh chứng là việc họ giữ 88% thời lượng kiểm soát bóng sau khi giành lại thế trận trước tuyển Anh.

Họ đang dẫn đầu World Cup về số đường chọc khe, một vũ khí lợi hại có thể khai thác khối pressing của Tây Ban Nha, trong khi chỉ có Tây Ban Nha mới tạo ra được nhiều chuỗi 10 đường chuyền liên tiếp trở lên hơn họ.

Với một tiền vệ bổ sung so với sơ đồ của Pháp, Argentina sẽ được trang bị tốt hơn để luân chuyển bóng thoát khỏi áp lực của Tây Ban Nha.

Người châm ngòi nổ

Hàng thủ Tây Ban Nha đã ép đối phương phải tung ra những cú sút với chất lượng cực thấp, chỉ để thủng lưới 0,05 bàn thắng kỳ vọng trên mỗi cú sút, tỷ lệ thấp nhất giải đấu. Tuy nhiên, Argentina lại là đội ghi được nhiều bàn thắng nhất, và họ ghi bàn theo vô số cách khác nhau.

Họ có 5 pha lập công từ ngoài vòng cấm, nhiều nhất giải và cũng đang dẫn đầu về số bàn thắng bằng đánh đầu cũng như các tình huống cố định. Bất kỳ một kẽ hở nào mà Tây Ban Nha bỏ ngỏ, người ta có thể tin tưởng rằng Argentina sẽ khoét sâu vào đó.

Tây Ban Nha bước vào trận đấu với những mối đe dọa của riêng mình. Các hậu vệ cánh của họ đóng vai trò trung tâm trong việc bám biên kéo giãn đội hình, đồng thời thường xuyên thực hiện các pha chạy chỗ bó vào trong (underlapping). Đơn cử như những pha chạy cắt vào trong của Pedro Porro đã kéo dãn các hậu vệ, giải phóng không gian cho Lamine Yamal thực hiện các pha một-đấu-một.

Đó là chưa kể đến sự nguy hiểm còn đến từ chiều sâu trên băng ghế dự bị, với Mikel Merino, Ferran Torres và Nico Williams thường xuyên được trao cơ hội.

Nhưng chính mặt còn lại trong lối chơi của Tây Ban Nha mới là điều đáng để Argentina lo lắng nhất. Họ đã lập ra một kế hoạch hoàn hảo để đối phó với những ngôi sao tấn công trứ danh của Pháp và thực hiện nó không một tì vết, khiến Kylian Mbappé và Michael Olise "đói" bóng đến mức trở nên vô hình khi cả hai đều ghi nhận số lần chạm bóng ít nhất trong cả giải đấu.

Sau đó, chúng ta có Messi, người đang dẫn đầu danh sách Vua phá lưới. Anh đã in dấu giày vào 52,7% tổng số cú sút của Argentina, góp công trong 12 trên tổng số 19 bàn thắng của họ, và thong dong sưu tập vô số kỷ lục trên chặng đường của mình.

Giống như năm 2022, anh có 10 đồng đội sắm vai diễn viên phụ, di chuyển miệt mài có bóng lẫn không bóng để phục vụ anh, và luôn tìm kiếm anh mỗi khi họ giành lại được quyền kiểm soát.

Về mặt lý thuyết, Tây Ban Nha sẽ cố gắng lặp lại với anh những gì họ đã làm với các ngôi sao của Pháp. Nhưng điều đó sẽ không thể được chuyển giao theo cùng một công thức. Lý do đơn giản là Messi khác với hầu hết phần còn lại, không cần nhịp độ hay quán tính thi đấu.

Anh hài lòng với việc chờ đợi trận đấu tìm đến mình, tàng hình trong những khoảng thời gian dài đằng đẵng, nhưng sẽ lập tức vung nhát dao chí mạng vào những thời khắc quyết định, và đã có một cảm giác về một sự tất yếu chẳng thể chối cãi xoay quanh điều đó trong suốt giải đấu này.

Nhiệm vụ hạn chế tầm hoạt động của anh sẽ đặt lên vai các tiền vệ đánh chặn phòng ngự của Tây Ban Nha, mà trên hết là Rodri.

Bởi lẽ, 19% số lần chạm bóng của Messi diễn ra ở khu vực "pocket" (khoảng trống giữa hàng tiền vệ và hậu vệ) ngay bên ngoài vòng cấm, chính là khu vực mà Rodri đảm nhiệm và đóng vai máy quét.

Và khi không gian đó bị đóng sập, Messi đơn giản sẽ di dời, dạt sang các khoảng trống rộng rãi hơn bên cánh phải khi các hậu vệ bắt đầu thấm mệt — đó chính là khởi nguồn của cả hai pha kiến tạo ở Atlanta, cũng là công tắc thay đổi cục diện trong trận cầu sinh tử với Ai Cập.

Ngoài Lionel Messi trên sân, một vũ khí chết người khác cũng tên Lionel của Argentina đang ngự trên băng ghế chỉ đạo. Khả năng đọc trận đấu của HLV Lionel Scaloni đã lật ngược thế cờ nhiều lần ở giải đấu này. Những lần thay người của ông sinh ra từ sự cần thiết và được tung ra đúng lúc đúng chỗ, là một phần quan trọng làm nên thành công của Argentina.

Chính quãng nghỉ uống nước đã trở thành trợ thủ đắc lực cho bản năng của ông, giúp mài giũa đội bóng, mang đến cho ông hai cơ hội trong mỗi trận đấu để can thiệp trực tiếp dựa trên những gì ông quan sát được.

Tất cả những yếu tố đó biến trận chung kết trở thành bài test khắc nghiệt nhất mà cả hai đội phải đối mặt, tạo nên  một cuộc thư hùng đáng để những khán giả trung lập phải thưởng thức.

Không còn nghi ngờ gì nữa, Argentina được trang bị tốt hơn để đương đầu với Tây Ban Nha so với Pháp. Nhưng liệu chừng đó đã đủ hay chưa, câu trả lời vẫn đang ở phía trước vào lúc 2h00 rạng sáng mai, thứ Hai ngày 20/7.