Diện mạo "tuyển Pháp rực lửa" sẽ giúp HLV Deschamps chia tay World Cup hoàn hảo?
Đội tuyển Pháp từng bước lên đỉnh thế giới lần thứ hai trong lịch sử vào năm 2018, và có một "mẫu số chung" duy nhất kết nối hai thế hệ vàng của bóng đá đất nước lục lăng, đó chính là Didier Deschamps – người từng mang băng thủ quân đưa Les Bleus đến chức vô địch trên sân nhà năm 1998 – đã trở thành huyền thoại thứ ba trong lịch sử bóng đá thế giới (sau Mário Zagallo và Franz Beckenbauer) giương cao Cúp Vàng trên cả cương vị cầu thủ lẫn huấn luyện viên.
Tháng 7 năm 2012, Deschamps tiếp quản một di sản ngổn ngang từ người đồng đội cũ Laurent Blanc. Khi ấy, dù con tàu Les Bleus đã phần nào tạm ổn định, bóng đá Pháp vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi cơn dư chấn từ thảm họa Nam Phi 2010. Dưới thời Blanc, họ lọt vào tứ kết Euro 2012 với thành tích thua nhiều hơn thắng.
Ngay trong giải đấu lớn đầu tiên của kỷ nguyên mới – World Cup 2014 tại Brazil – Deschamps đã tái lập thành tích tứ kết ấy, đặt viên gạch đầu tiên trên hành trình tìm lại ánh hào quang. Kể từ đó, chiến lược gia sinh năm 1968 đã đưa Pháp đến đỉnh thế giới và chỉ cách chức vô địch World Cup thứ ba trong lịch sử vỏn vẹn một loạt sút luân lưu may rủi. Dù ngậm ngùi lỡ hẹn với chiếc cúp bạc Euro trên sân nhà năm 2016, họ cũng đã kịp bỏ túi danh hiệu vô địch UEFA Nations League vào năm 2021.
Bước vào kỳ World Cup 2026 tại Bắc Mỹ (Mỹ, Mexico, Canada), Pháp chễm chệ ở vị thế ứng cử viên số một cho ngôi vương. Đây cũng sẽ là sân chơi lớn cuối cùng của Deschamps trên cương vị "thuyền trưởng" sau 14 năm ròng rã gắn bó.
"Chỉ riêng những danh hiệu đã nói lên tất cả về triều đại của Deschamps," nhà báo Raphaël Jucobin từ chuyên trang Get French Football News nhận định. "Nếu nhìn vào bảng thành tích đồ sộ tại đấu trường World Cup, cộng hưởng với khả năng xây dựng một tập thể gắn kết, ông ấy chắc chắn là nhà cầm quân vĩ đại nhất mà nước Pháp từng sở hữu."
Đề cao tính hiệu quả hay sự rập khuôn?
Dù sở hữu bản CV lẫy lừng, không phải ai cũng trọn vẹn dành tình yêu cho thứ bóng đá của Deschamps. Xuyên suốt một thập kỷ qua, hoàn toàn có cơ sở để khẳng định Pháp luôn nắm trong tay đội hình có chiều sâu và sức mạnh đáng sợ nhất thế giới ở mọi giải đấu lớn mà họ góp mặt.
"Tất nhiên, vẫn có những nốt trầm, điển hình như thất bại cay đắng trong trận chung kết Euro 2016 hay kỳ Euro 2020 đáng quên. Việc gục ngã trước Thụy Sĩ ở vòng knock-out có lẽ là vết gợn lớn nhất trong triều đại của ông," Jucobin nhớ lại.
Trong trận cầu ở vòng 16 đội gặp Thụy Sĩ năm ấy, Pháp dẫn trước 3-1 và hoàn toàn làm chủ thế trận khi đồng hồ chỉ còn 15 phút. Thế nhưng, họ đánh mất lợi thế một cách khó tin. Cú sút luân lưu hỏng ăn quyết định của Kylian Mbappé đã đẩy Deschamps vào tâm bão của sự chỉ trích. Một nhà cầm quân vốn đã bị săm soi vì triết lý quá thực dụng, trớ trêu thay, lại chứng kiến hệ thống phòng ngự sụp đổ ở những thời khắc sinh tử.
"Làn sóng chỉ trích lớn nhất nhắm vào Deschamps chính là phong cách thi đấu," Jucobin phân tích. "Ông ấy luôn đề cao thứ bóng đá 'đậm chất đấu cúp'. Mọi thứ xoay quanh tính hiệu quả, cấu trúc đội hình vững chãi, thay vì việc chiều chuộng thị giác của khán giả."
Nhiều ý kiến cho rằng Deschamps đang hoang phí tài năng vô tận mà bóng đá Pháp sản sinh ra, đặc biệt là trên hàng công. Điều này phơi bày rõ nhất tại Euro 2024. Dù tiến đến tận bán kết, cách Les Bleus thi đấu lại vô cùng nhạt nhòa: Vị thế ứng cử viên vô địch nhưng chỉ ghi vỏn vẹn 4 bàn sau 6 trận (với 2 bàn phản lưới nhà và 1 bàn từ chấm phạt đền).
Diện mạo mới của Les Bleus
Thế nhưng, một chiến lược gia lão làng dường như không bảo thủ đến mức cự tuyệt sự thay đổi. Bị thuyết phục bởi sức bật của những nhân tố trẻ như Michael Olise và Désiré Doué, Deschamps đã mạnh dạn áp dụng cách tiếp cận thiên về tấn công trong chiến dịch Nations League và vòng loại World Cup gần đây.
"Tôi nghĩ ông ấy đã thực sự thay đổi," Jucobin đánh giá. "Việc Deschamps sẵn sàng tung ra sân bộ tứ nguyên tử Mbappé, Dembélé, Olise và Doué cho thấy ông đang mở không gian tự do tối đa cho tuyến trên. Ông ấy hiểu rõ đây có lẽ là hàng công giàu tính giải trí và đột biến nhất mà Pháp từng sở hữu, thậm chí nhỉnh hơn cả bộ ba Griezmann, Benzema và Mbappé."
Năm 2021, màn tái xuất của Benzema sau nửa thập kỷ vắng bóng từng làm nức lòng người hâm mộ, nhưng lại vô tình làm xáo trộn các bánh răng chiến thuật của Deschamps. Điều này dẫn đến việc Pháp sở hữu một hàng công trong mơ nhưng lại vấp ngã ở Euro 2021 (thực chất là Euro 2020 nhưng dời sang 2021 vì COVID-19).
Thất bại này là một đòn nặng vào cách Deschamps lựa chọn triết lý huấn luyện. Ông từng muốn "quay về với những điều cơ bản", đề cao cấu trúc thay vì sự ngẫu hứng chỉ để bị loại một cách đầy tranh cãi. Vì vậy đến nay, ông quyết định mọi thứ sẽ thay đổi, quay về với sự cởi mở, một lối bóng đá cuốn hút và giàu tính sáng tạo. Việc World Cup 2026 là "điệu nhảy cuối" cũng giúp Deschamps cởi bỏ hoàn toàn áp lực, điều mà ông luôn mang trên mình suốt nhiều năm qua.
"Ông ấy không còn huấn luyện để giành giật một bản hợp đồng gia hạn nào nữa. Sự cởi mở trong lối chơi tấn công dồn dập là minh chứng," Jucobin quan sát. "Tất nhiên, 'tấn công toàn diện' dưới góc nhìn của Deschamps vẫn có những giới hạn. Ông ấy luôn duy trì một cặp tiền vệ trung tâm (double pivot) làm nhiệm vụ 'dọn dẹp' – cụ thể là Rabiot và Tchouaméni. Nhờ bệ phóng đó, bộ tứ tấn công phía trên mới có thể thoải mái tung hoành."
Giải mã bài toán hàng công và nhược điểm hành lang cánh
Trận mở màn World Cup của Pháp chứng kiến chiến thắng 3-1 trước Senegal. Người hâm mộ đã thấy một sự lột xác ngoạn mục giữa lối đá có phần rời rạc trong hiệp một và những nhát kiếm chí mạng trong hiệp hai.
Điểm nhấn chiến thuật nằm ở sự hoán đổi linh hoạt sau giờ nghỉ: Ousmane Dembélé di chuyển từ trung lộ dạt ra biên, nhường lại không gian khu trung tuyến cho một Michael Olise đang đạt phong độ cực cao. Nhịp độ luân chuyển bóng cũng được đẩy lên mức tối đa với những đường chuyền xuyên tuyến trực diện, xé toạc hệ thống phòng ngự của đại diện châu Phi.
"Dembélé thực chất đã nhồi bóng tạo ra hàng tá cơ hội cho Mbappé trong hiệp một, chỉ là những nhịp chạm bước một của Mbappé chưa đạt độ chuẩn xác hoàn hảo để thành bàn," Jucobin lý giải. "Dembélé đã giành Quả bóng Vàng bằng những màn trình diễn ở trung lộ, nhưng tại tuyển Pháp, vai trò số 9 chắc chắn thuộc về trung tâm của sự chú ý: Kylian Mbappé. Do đó, việc kéo Dembélé ra cánh hoặc chơi như một tiền vệ kiến thiết là cách Deschamps dung hòa các ngôi sao."
Dù hàng công đầy rẫy họng pháo, gót chân Achilles của tuyển Pháp lại lộ diện ở tuyến dưới. "Tôi cho rằng hai hậu vệ biên đang là mắt xích yếu nhất. Jules Koundé khá chật vật về mặt phòng ngự trước Senegal và chất lượng những quả tạt cũng không thực sự ấn tượng. Tình trạng tương tự xảy ra với Théo Hernandez ở cánh đối diện," Jucobin chỉ rõ. Đây chắc chắn là khu vực Deschamps cần gia cố trước khi tiến sâu vào giải.
Kỷ nguyên Zidane và chương tiếp theo
Giới thạo tin cho hay, một thỏa thuận miệng đã được thông qua: Zinedine Zidane sẽ chính thức tiếp quản chiếc ghế nóng sau World Cup 2026. Cả hai đều là hạt nhân trong chiến tích vô địch năm 1998, nhưng mang hai hình thái hoàn toàn đối lập.
Nếu Deschamps là "người gánh nước" thầm lặng mẫn cán (như cách ví von của Eric Cantona), thì Zidane là một thiên tài hào hoa rực rỡ. Sự chuyển giao quyền lực này sẽ mang đến luồng gió nào cho Les Bleus?
"Chắc chắn có một sự phấn khích tột độ mang tên Zidane. Ông sở hữu vầng hào quang của một người hùng quốc gia, uy phong của một cựu cầu thủ vĩ đại bước vào phòng thay đồ. Nhưng về cốt lõi quản trị, Zidane có nét tương đồng với Deschamps: thiên về đắc nhân tâm, đóng vai trò như một người cha tinh thần để dung hòa những cái tôi lớn trong một tập thể toàn sao, hơn là một gã cuồng si chiến thuật," Jucobin nhận định dựa trên những gì Zizou từng thể hiện ở Real Madrid.
Sự tôn trọng tuyệt đối trong phòng thay đồ sẽ được duy trì, thậm chí còn nâng lên một tầm cao mới. Biết đâu, cách Deschamps thả lỏng dây cương tại kỳ World Cup 2026 này chính là bước đệm chuyển giao hoàn hảo cho thứ bóng đá tự do, phóng khoáng mà Zidane sẽ áp dụng trong tương lai.
Viễn cảnh để những Kylian Mbappé, Dembélé, Olise hay Doué được giải phóng hoàn toàn và cống hiến những vũ điệu say đắm nhất, chắc chắn là điều mà mọi người hâm mộ túc cầu giáo đang đếm ngược để chiêm ngưỡng.
