HLV đội tuyển Nhật Bản Hajime Moriyasu: "Người đàn ông chuẩn chỉ" có phải sự thật? (Kỳ 1)

Sự tử tế đáng gờm hay chiếc mặt nạ truyền thông hoàn hảo?

Trong lịch sử đầy tự hào của bóng đá xứ sở mặt trời mọc, ông Moriyasu không chỉ gây ấn tượng bằng sự bền bỉ mà còn là người nắm giữ những thông số chiến thắng tốt nhất từ trước đến nay của "Samurai xanh".

Trước công chúng và ống kính truyền thông, người ta luôn thấy một vị thuyền trưởng nở nụ cười rạng rỡ, hiền hậu và điềm đạm. Thế nhưng, thế giới bóng đá đỉnh cao vốn là một chiến trường khốc liệt, nơi không có chỗ cho sự ngây thơ.

Thông qua lăng kính tác nghiệp lâu năm, một nhà báo bóng đá - người đã bền bỉ theo chân HLV Moriyasu suốt 8 năm qua - sẽ bóc tách từng lớp "mặt nạ" để mang đến cho độc giả một góc nhìn sâu sắc về chân dung con người thật của ông.

Không ai có thể phủ nhận thực tế rằng HLV Hajime Moriyasu là một người đàn ông tử tế. Đối với giới truyền thông thể thao Nhật Bản, chưa từng có một thời kỳ nào mà việc tiếp cận, phỏng vấn và tác nghiệp với một huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia lại trở nên dễ dàng và cởi mở đến như vậy. Ông luôn đối xử với các phóng viên bằng sự tôn trọng tối đa, sẵn sàng lắng nghe và trả lời các câu hỏi mà không hề tỏ thái độ né tránh. Chính vì sự lịch thiệp và nhã nhặn ấy, những người làm báo luôn thầm cầu chúc cho ông sẽ có được một hành trình suôn sẻ, gặt hái được nhiều niềm vui.

Thế nhưng, bóng đá đỉnh cao luôn đi kèm với áp lực nghẹt thở. Nhìn lại chặng đường 8 năm đầy thăng trầm đã qua, HLV Moriyasu đã phải liên tục đối mặt với vô vàn sóng gió. Đôi lúc, đứng ở góc độ khách quan, ông giống như một người luôn phải gánh vác việc bao đồng hay nhận về mình phần lời lẽ đắng cay của dư luận. Ông bị người ta soi mói, bắt bẻ từng câu chữ, từng quyết định thay người hay sơ đồ chiến thuật. Có cảm giác như số phận đã cố tình sắp đặt sẵn một lộ trình đầy chông gai để thử thách bản lĩnh của con người này.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào sự cam chịu hay tính cách hiền lành thì đó là một thiếu sót lớn. Đằng sau nụ cười rạng rỡ thường trực ấy chắc chắn là một bộ mặt khác, một khía cạnh sắc sảo của một nhà chiến lược. Khi đi sâu vào phân tích và nhận ra những ý đồ thực sự ẩn giấu sau các sự thật hiển hiện, người viết không khỏi cảm thấy rùng mình trước sự đáng sợ cùng những tính toán sâu xa của ông. Hajime Moriyasu rõ ràng là một nhân vật sở hữu nội lực thâm sâu, một người mà bất kỳ đối thủ hay thế lực nào cũng tuyệt đối không được phép coi thường hay đánh giá thấp.

Phá vỡ quy luật bất biến về "giai đoạn trăng mật"

Thông thường, tại làng túc cầu xứ Phù Tang, khi một vị chiến lược gia mới lên nắm quyền ở đội tuyển quốc gia, giữa họ và các đơn vị truyền thông luôn tồn tại một khoảng thời gian gọi là giai đoạn trăng mật. Đây là lúc hai bên còn đang trong quá trình dò xét, thăm dò cá tính và ranh giới của nhau. Trong giai đoạn này, dù kết quả trên sân cỏ có trồi sụt hay giáo án tập luyện có đôi chút bất ổn, báo chí và dư luận vẫn sẽ đưa tin với một thái độ rất tích cực, bao dung.

Trong vài thập kỷ trở lại đây, những người chủ động phá vỡ bầu không khí hòa hoãn này, mang lại sự căng thẳng ngay từ những ngày đầu tiên, có lẽ chỉ có cố HLV Ivica Osim và chiến lược gia cá tính Vahid Halilhodzic. Trong lần đầu tiên công bố danh sách triệu tập của đội tuyển Nhật Bản, cố HLV Ivica Osim đã gây sốc khi chỉ đưa ra duy nhất 13 cái tên. Khi bị các phóng viên bủa vây và chất vấn về sự thiếu sót này, ông thẳng thừng đáp trả bằng một câu nói đầy gai góc, khiến cả khán phòng lặng đi rằng "chỉ với 13 người thì chúng ta vẫn đá được một trận đấu cơ mà".

Trong khi đó, ngay từ khi nhậm chức, vị chiến lược gia người Bosnia, Halilhodzic đã thiết lập những quy tắc kỷ luật sắt đá. Ông thẳng tay giới hạn thời gian phỏng vấn các tuyển thủ sau mỗi buổi tập, tự đẩy mình vào thế đối đầu trực diện với giới truyền thông ngay từ vạch xuất phát.

Vậy còn Hajime Moriyasu thì sao? Ông lựa chọn một lối đi hoàn toàn khác biệt nhưng cũng đầy bản lĩnh. Ngay từ buổi tập đầu tiên, giáo án mà ông đưa ra đã mang lại một sự mới mẻ, độc đáo. Khi buổi tập kết thúc, lúc đi ngang qua khu vực dành cho truyền thông, một phóng viên đã lên tiếng nhận xét rằng bản thân lần đầu tiên được chứng kiến một phương pháp tiếp cận trận đấu độc đáo như vậy.

Thay vì giữ thái độ lạnh lùng đi thẳng như các huấn luyện viên tiền nhiệm thường làm, ông Moriyasu đã lập tức dừng bước. Ông thoải mái đứng lại trò chuyện ngắn vài ba câu bằng sự khiêm nhường rằng bản thân cũng không biết liệu phương pháp này có thực sự mang lại hiệu quả tốt nhất hay không, rồi mới mỉm cười rời đi. Chi tiết này tưởng chừng như rất nhỏ nhặt, nhưng đối với những nhà báo thể thao kỳ cựu, đó là một tiền lệ chưa từng có trong lịch sử đội tuyển quốc gia.

Sự bất ngờ chưa dừng lại ở đó. Cách ông đối xử và trân trọng tình cảm của người hâm mộ sau đó càng khiến mọi người nể phục. Khi phát hiện một nhóm cổ động viên mang theo biểu ngữ lớn để cổ vũ mình đứng đợi ở rìa sân tập, dù đã bước lên xe buýt của đội và chuẩn bị ra về, ông Moriyasu vẫn yêu cầu tài xế mở cửa. Vị chiến lược gia này bước xuống xe, một mình đi bộ về phía người hâm mộ để gửi lời cảm ơn, trò chuyện và ký tặng từng người một cách chân thành.

Mặc dù chứng kiến những hành động đẹp đẽ ấy, với bản năng của những người làm báo, chúng tôi vẫn tự dặn lòng rằng bây giờ mới chỉ là giai đoạn trăng mật ngọt ngào mà thôi. Chúng tôi chủ động giữ khoảng cách và chuẩn bị tinh thần cho thời kỳ đối đầu, bất đồng quan điểm chắc chắn sẽ xảy ra khi đội bóng gặp khủng hoảng. Thế nhưng, thời gian cứ âm thầm trôi qua, từ tháng này sang năm khác, và chưa một lần nào người ta thấy ông rảo bước thật nhanh để né tránh ống kính, hay tỏ thái độ lạnh lùng, gắt gỏng trước những câu hỏi hóc búa của truyền thông.

Trái lại, mỗi khi bước ra sân tập, HLV Moriyasu luôn là người chủ động cất lời chào hỏi người hâm mộ và báo chí trước khi họ kịp chào ông. Cách hành xử hoàn hảo, mười trận như một ấy từng khiến giới truyền thông hoài nghi, thậm chí là suy đoán rằng liệu có một âm mưu, một kịch bản truyền thông hay sự giả tạo nào ẩn giấu đằng sau sự tử tế quá mức này hay không. Nhưng sau nhiều năm săn lùng, chúng tôi hoàn toàn không thể tìm ra bất kỳ một vết rạn hay sơ hở nào trong nhân cách của ông. Có lẽ Hajime Moriyasu chính là một người sống không hề có sự giả tạo hay mưu đồ cá nhân nào cả, bởi sự tử tế đã ăn sâu vào máu thịt của ông.

Giọt nước mắt nghĩa tình và lòng trung thành từ các học trò

Khi đại dịch Covid-19 bùng phát trên toàn cầu, toàn bộ đời sống bóng đá bị đóng băng và các quy định giãn cách xã hội nghiêm ngặt được áp dụng. Việc tổ chức các buổi phỏng vấn trực tiếp, đứng vây quanh huấn luyện viên tại sân tập trở thành một điều bất khả thi. Trong bối cảnh khó khăn đó, HLV Moriyasu đã có một quyết định đột phá khi chủ động yêu cầu liên đoàn thiết lập các buổi họp báo trực tuyến đều đặn kéo dài hơn một tiếng đồng hồ mỗi tuần.

Tại đây, ông kiên nhẫn lắng nghe và giải đáp tường tận mọi thắc mắc của báo giới về tình hình chấn thương, phong độ và chiến thuật của đội tuyển Nhật Bản. Đáng quý hơn, ông còn yêu cầu mở rộng quyền truy cập cho cả các phóng viên tự do - những người vốn thường bị gạt ra bên lề ở các sự kiện chính thống - tạo nên một môi trường đối thoại vô cùng cởi mở, bình đẳng và minh bạch.

Tuy nhiên, thế giới truyền thông vốn rất đa chiều. Dù có được huấn luyện viên tiếp đón và tôn trọng chu đáo đến mấy, các nhà báo vẫn phải làm đúng phận sự và thiên chức của mình là chỉ ra những mặt hạn chế, những góc khuất và sai lầm của đội bóng một cách thẳng thắn, không khoan nhượng. Thời điểm đó, có một nhà báo kỳ cựu nổi tiếng với những bài phân tích chiến thuật rất sắc sảo, nhưng cũng sở hữu ngòi bút đầy khắt khe. Ông liên tục viết những bài báo chất vấn, chỉ trích và dồn HLV Moriyasu vào thế bí với một giọng điệu rất gay gắt.

Thế rồi, ngay trước thềm một buổi họp báo quan trọng công bố danh sách triệu tập của đội tuyển quốc gia, một tin buồn ập đến khi nhà báo kỳ cựu ấy đột ngột qua đời. Khi bước vào phòng họp báo và nhận được thông tin này, HLV Moriyasu đã lặng người đi. Ngay trước khi bắt đầu phần công bố chuyên môn, ông đã không kìm được những giọt nước mắt lăn dài trên má. Với giọng nghẹn ngào, vị thuyền trưởng của đội tuyển Nhật Bản chia sẻ rằng dù bản thân đã phải nhận rất nhiều lời chỉ trích, những lời góp ý vô cùng khắt khe từ ông ấy, nhưng xét cho cùng, với tư cách là một thành viên của gia đình bóng đá, ông ấy đã đóng góp cả cuộc đời và tâm huyết cho sự phát triển của nền bóng đá nước nhà. Vị chiến lược gia bày tỏ sự biết ơn từ tận đáy lòng và gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia đình người đã khuất.

Nhìn vào khoảnh khắc ấy, những người có mặt trong khán phòng đều hiểu rằng, nếu những giọt nước mắt kia đến từ một kẻ đạo đức giả, một người chỉ biết tính toán thiệt hơn để mua chuộc lòng người, thì ông đã không bao giờ có thể chiếm trọn được trái tim và sự trung thành tuyệt đối từ các học trò của mình. Maya Yoshida, trung vệ huyền thoại và là người giữ băng đội trưởng của đội tuyển Nhật Bản tại kỳ World Cup Qatar 2022, từng đưa ra một lời nhận xét đầy sức nặng về người thầy của mình rằng trong suốt sự nghiệp quần đùi áo số, anh chưa từng gặp một vị huấn luyện viên nào luôn đặt lợi ích và suy nghĩ cho các cầu thủ nhiều đến như ông Moriyasu.

Chính vì sợi dây liên kết tinh thần mạnh mẽ và lòng kính trọng sâu sắc ấy, một câu chuyện cảm động đã diễn ra ngay trước thềm vòng chung kết World Cup 2026. Thời điểm đó, đội tuyển Nhật Bản rơi vào một cuộc khủng hoảng nhân sự trầm trọng khi hàng loạt trụ cột gặp chấn thương hoặc không đảm bảo thể lực, dẫn đến tình trạng thiếu người tập luyện và vận hành chiến thuật nghiêm trọng. Dù biết chắc chắn rằng ở độ tuổi và thể trạng hiện tại, bản thân sẽ không bao giờ có tên trong danh sách chính thức sang Bắc Mỹ tham dự giải đấu, Maya Yoshida vẫn ngay lập tức đáp chuyến bay trở về hội quân cùng các đàn em. Anh chấp nhận ra sân tập, đóng vai trò quân xanh, chạy không biết mệt mỏi để giúp ban huấn luyện ổn định sơ đồ.

Hành động của Yoshida giống như một nhân viên chấp nhận đi làm không lương vào ngày nghỉ để hỗ trợ một phòng ban khác, rồi âm thầm ra đi mà không đòi hỏi bất kỳ phần thưởng hay sự vinh danh nào. Điều đó chỉ có thể xảy ra khi và chỉ khi người chiến binh ấy có một sự kính trọng và tình cảm yêu mến đặc biệt lớn lao dành cho người đứng đầu là HLV Hajime Moriyasu.

Tuy nhiên, chiếc ghế thuyền trưởng của một đội tuyển quốc gia hàng đầu châu Á, nơi gánh vác kỳ vọng của hàng triệu người hâm mộ, là một thế giới vô cùng khốc liệt và tàn nhẫn. Lịch sử bóng đá đã chứng minh rằng, sự tử tế và tính cách tốt bụng đơn thuần chưa bao giờ là đủ để một chiến lược gia có thể sống sót và hoàn thành trọn vẹn trọng trách nặng nề của mình. Vậy đâu là thứ vũ khí thực sự giúp Hajime Moriyasu đứng vững? Chân dung của ông ở những góc khuất chiến thuật và quyền lực sẽ ra sao? Tất cả sẽ tiếp tục được bóc tách ở phần sau.

(Còn tiếp - Đón đọc kỳ 2)