Điền kinh Việt Nam "biến mất" ở đường chạy 800m nữ ASIAD từng gây tiếng vang...

Trước khi Trương Thanh Hằng bùng nổ ở ASIAD 2010, hơn một thập kỷ trước đó điền kinh Việt Nam đã xây dựng được nền tảng VĐV đủ sức thống trị đấu trường khu vực. Những Phạm Đình Khánh Đoan, Đỗ Thị Bông, Lan Anh... thâu tóm những tấm HCV cự ly trung bình 800m - 1.500m từ SEA Games 1999.

Và khi Thanh Hằng bước ra ánh sáng với cú đúp HCV 800m - 1.500m ở Đại hội khu vực 2007, trong đó thông số 2 phút 02 giây 37 được ghi nhận là kỷ lục 800m nữ quốc gia, cô bắt đầu khẳng định vị thế nữ hoàng cự ly chạy trung bình. Hằng thậm chí đã vươn tới tầm châu lục sau đó mà đỉnh cao là cú đúp HCB 800m, 1.500m ở ASIAD Quảng Châu 2010. Riêng tấm HCB 800m năm đó còn đi kèm kỷ lục quốc gia vẫn đứng sừng sững cho đến tận bây giờ: 2:00.91 giây.

Sau Hằng, thế hệ kế tiếp với những Đỗ Thị Thảo, Vũ Thị Ly, Đinh Thị Bích, Khuất Phương Anh, Nguyễn Thị Thu Hà lần lượt đặt dấu ấn ở SEA Games, nhưng không ai tiến gần đến đẳng cấp tranh chấp huy chương ASIAD như đàn chị.

Lần cuối cùng một đại diện điền kinh Việt Nam lọt vào chạy chung kết 800m nữ ASIAD là Vũ Thị Ly ở Indonesia 2018, nhưng cô cán đích cuối cùng (2:12.41 giây). 5 năm sau ở Hàng Châu, Thu Hà là đại diện cuối cùng dự tranh ở cự ly 800m. Nhưng 4 tháng sau khi vô địch SEA Games 2023 ở Campuchia, dù cải thiện thông số tốt hơn 49% giây thì Thu Hà (2:08.06 giây) vẫn không thể lọt vào chung kết. Và đến Đại hội ở Nagoya vừa qua điền kinh Việt Nam chính thức không còn đại diện nào tranh tài ở cự ly 800m nữ.

Cú sốc từ Philippines...

Để hiểu rõ hơn việc điền kinh Việt Nam "biến mất" hoàn toàn ở đường chạy cự ly trung bình 800m nữ (và cả 1.500m) ở ASIAD Nagoya 2026 cần quay ngược lại thời gian gần tháng 10 trước đó. Tại SEA Games 33 cuối năm ngoái ở Thái Lan, chung kết cự ly 800m nữ chứng kiến cú sốc với điền kinh Việt Nam. Đương kim vô địch nội dung này Nguyễn Thu Hà bị kẹp giữa hai chân chạy Philippines và không thể bảo vệ tấm HCV giành được ở Campuchia 2023. Thu Hà sau khi thất bại trong việc bảo vệ HCV ở SEA Games cuối năm ngoái còn bất ngờ lập gia đình, sinh con ở tuổi 24, và chưa rõ liệu có sẵn sàng quay lại đường chạy hay không.

Đó lần đầu tiên sau hơn 1/4 thế kỷ, không tính trường hợp Khuất Phương Anh bị tước HCV 800m nữ vì liên quan đến chất cấm ở Đại hội diễn ra năm 2022, điền kinh Việt Nam đánh mất tấm HCV 800m nữ SEA Games.

Đường chạy mà những Khánh Đoan, Đỗ Thị Bông, Đỗ Thị Thảo, Vũ Thị Ly... và đặc biệt là Trương Thanh Hằng góp phần giúp điền kinh Việt Nam thống trị SEA Games nhiều năm liên tiếp, đã nhận sự cảnh báo từ đối thủ Philippines. Nhưng cú sốc chư dừng ở đó.

Tại ASIAD vừa qua, Philippines tiếp tục gây chấn động khi trình làng gương mặt trẻ Victoria Bossong. Cô gái mang hai dòng máu Philippines - Mỹ, trưởng thành từ môi trường thể thao học đường nổi tiếng, đẳng cấp hàng đầu thế giới - NCAA, giành huy chương đồng 800m nữ với thời gian 2 phút 05 giây 34. Thành tích này giúp điền kinh nữ Philippines chấm dứt 32 năm chờ đợi huy chương tại đấu trường này kể từ khi Elma Muros giành HCĐ nhảy xa nữ tại ASIAD Hiroshima 1994.

Đáng nói, đây vẫn chưa phải thành tích tốt nhất của Bossong. Trong năm 2026 Bossong từng lập kỷ lục cá nhân 1:58.52 giây khi dự giải USATF Lone Star Grand Prix ở Texas (Mỹ). Về lý thuyết, thông số này đủ để tranh chấp HCV ASIAD. Và tất nhiên nó dư sức giúp Bossong đánh bại bất kỳ đối thủ nào ở trình độ SEA Games hiện tại.

Khoảng trống sau lưng Hằng

Không phải đến bây giờ, khi điền kinh Việt Nam "trắng cửa" đại diện tranh tài ở cự ly chạy trung bình 800m tại một kỳ ASIAD, nỗi lo về việc tìm ra thế hệ tài năng kế cận Trương Thanh Hằng mới được nhắc tới.

Những Thảo, Ly, Bích, Hà chỉ đủ sức thay thế đàn chị gánh trọng trách ở tầm khu vực SEA Games, còn bước ra sân chơi ASIAD, vẫn là đường chạy dài hai vòng sân nhưng khoảng cách mênh mông về trình độ đẳng cấp Hằng để lại chưa có ai san lấp được.

Ở lứa VĐV gần nhất, ngoài Thu Hà còn có Bùi Thị Ngân, chân chạy sinh năm 2001 đã có hai kỳ SEA Games thi đấu ở cự ly trung bình và giành huy chương vàng - bạc, nhưng thông số chạy 800m tốt nhất của Ngân vẫn ở trên mốc 2 phút 06 giây. Hai gương mặt trẻ trung hơn, Nguyễn Khánh Linh (2006), Vũ Thị Trà My (2007) đã trưởng thành qua nhiều giải trẻ cấp độ khu vực và châu Á nhưng vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng xem liệu có thể thực sự trưởng thành, bởi thông số chạy 800m vẫn trên ngưỡng 2 phút 10 giây.

Như thế, sau cùng, câu hỏi đáng quan tâm và cần câu trả lời, không phải là "Tại sao điền kinh Việt Nam bỏ trống cự ly chạy trung bình ở ASIAD vừa qua", mà đó là "Liệu sau đây 4 năm gương mặt nào sẽ đủ năng lực thi đấu 800m nữ ở Doha 2030 và thậm chí gánh vác trách nhiệm nặng nề tái hiện thành tích của đàn chị Trương Thanh Hằng?".