Những bộ môn đặc sắc ASIAD 20: Khi thể thao châu Á vượt ra ngoài khuôn khổ Olympic

Một trong những nét đặc trưng của ASIAD là sự đa dạng về văn hóa thể thao. Khác với Olympic, Đại hội thể thao châu Á tạo không gian cho những môn thi đấu phổ biến tại từng khu vực nhưng chưa có vị trí trong chương trình Olympic.

Tại Aichi-Nagoya 2026, năm khu vực địa lý thuộc Hội đồng Olympic châu Á (OCA) được lựa chọn một môn thể thao dựa trên mức độ phổ biến tại khu vực. Đông Nam Á có sepak takraw, Nam Á có kabaddi, trong khi Đông Á, Tây Á và Trung Á lần lượt lựa chọn wushu, jūjitsu và kurash.

Những môn thể thao mang đậm bản sắc châu Á

Sepak takraw (cầu mây) thường được ví như “bóng chuyền chơi bằng chân”. Các VĐV thi đấu trên sân có kích thước tương đương sân cầu lông, sử dụng quả cầu bằng mây hoặc nhựa đường kính khoảng 14 cm.

Trong khi đó, kabaddi là môn thể thao đồng đội thiên về va chạm, được cho là bắt nguồn từ những kỹ thuật săn bắt thời cổ đại ở Ấn Độ. Trò chơi có nhiều nét tương đồng với môn đuổi bắt, nhưng đòi hỏi sức mạnh, tốc độ và khả năng phối hợp chiến thuật.

Đây là những môn thi đấu phản ánh rõ nét sự đa dạng của thể thao châu Á, nơi mỗi khu vực có hệ thống môn thể thao truyền thống riêng.

Sân khấu của những môn võ truyền thống

Jūjitsu bắt nguồn từ võ thuật truyền thống Nhật Bản và ngày nay được phát triển rộng rãi trên thế giới, đặc biệt phổ biến tại Tây Á. Aichi-Nagoya 2026 sẽ đánh dấu lần đầu tiên Nhật Bản cử đội tuyển jūjitsu tham dự ASIAD.

Kurash là môn vật truyền thống có lịch sử lâu đời tại Trung Á. Luật thi đấu tương đối đơn giản: các VĐV chỉ được vật ở tư thế đứng, sử dụng những đòn quật và quét để giành chiến thắng.

Trong khi đó, MMA sẽ lần đầu góp mặt tại ASIAD. Môn võ tổng hợp này kết hợp nhiều kỹ thuật khác nhau, từ striking, quật ngã đến vật và địa chiến. Tại Aichi-Nagoya, MMA có hai nội dung: thể thức truyền thống, trong đó VĐV mặc võ phục, và thể thức hiện đại với quần thi đấu cùng áo rash guard.

Wushu cũng được lựa chọn theo cơ chế phân bổ khu vực. Môn thể thao này gồm hai hình thức chính: taolu, với những bài biểu diễn kỹ thuật được dàn dựng, và sanda, nội dung đối kháng.

Bên cạnh đó, ASIAD 20 còn có karate với hai nội dung kata và kumite, cùng judo và taekwondo – những môn võ đã có mặt trong chương trình Olympic.

Esports tiếp tục mở rộng

Một trong những thay đổi đáng chú ý của ASIAD những năm gần đây là sự hiện diện ngày càng rõ nét của các môn thể thao điện tử.

Esports lần đầu xuất hiện dưới dạng môn biểu diễn tại ASIAD 2018 trước khi trở thành môn tranh huy chương chính thức ở Hàng Châu 2022, tổ chức năm 2023. Khi đó, 473 VĐV đến từ 30 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự.

Tại Aichi-Nagoya 2026, Esports tiếp tục được mở rộng với 11 nội dung tranh huy chương và 13 tựa game, trong đó có những cái tên quen thuộc như League of Legends, Pokémon Unite và Puyo Puyo Champions.

Sự xuất hiện của Esports cũng đưa ASIAD đến gần hơn với thế hệ khán giả trẻ, đồng thời mở rộng khái niệm về thể thao trong một Đại hội vốn được xây dựng trên nền tảng các môn thi đấu truyền thống.

Taekwondo bước vào không gian ảo

Aichi-Nagoya cũng giới thiệu virtual taekwondo, một hình thức thi đấu kết hợp thể thao và công nghệ.

Các VĐV sử dụng kính thực tế ảo (VR) cùng thiết bị theo dõi chuyển động để điều khiển nhân vật ảo. Hệ thống sẽ đồng bộ chuyển động của VĐV với nhân vật trong không gian thi đấu.

Đây là nội dung cá nhân hỗn hợp nam nữ, trong đó các VĐV thực hiện những động tác tấn công và phòng thủ mà không có va chạm trực tiếp.

Từ những môn không còn xuất hiện ở Olympic đến các môn thể thao mới

Chương trình ASIAD 20 còn quy tụ nhiều môn thể thao có lịch sử tại Olympic. Baseball, softball và lacrosse – những môn từng xuất hiện tại Olympic và sẽ trở lại chương trình Olympic Los Angeles 2028 – đều góp mặt tại Nhật Bản.

Breaking, từng là môn tranh huy chương tại Paris 2024 nhưng không có trong chương trình LA 2028, cũng xuất hiện tại Aichi-Nagoya.

Bên cạnh đó là padel, môn thể thao dùng vợt kết hợp những đặc điểm của tennis và squash, cùng teqball, môn thể thao đòi hỏi người chơi sử dụng chân và đầu để đưa bóng qua một chiếc bàn có bề mặt cong.

Sự góp mặt của những môn thể thao này cho thấy ASIAD không đơn thuần là phiên bản thu nhỏ của Olympic. Đây còn là nơi các nền văn hóa thể thao khác nhau của châu Á có cơ hội xuất hiện trên cùng một sân khấu, từ những môn võ truyền thống hàng nghìn năm tuổi đến esports và các môn thi đấu ứng dụng công nghệ hiện đại.

Tại Aichi-Nagoya 2026, sự đa dạng ấy tiếp tục là một trong những yếu tố tạo nên bản sắc riêng của Đại hội thể thao châu Á.