Vì sao Tây Ban Nha dưới thời Luis Enrique không thể thống trị thế giới?

Thất bại hay thành công là chuyện thường tình trong bóng đá, ngay cả một bộ óc chiến thuật thiên tài như Luis Enrique cũng không phải ngoại lệ. Trước khi đội tuyển Tây Ban Nha bước vào loạt trận giao hữu chuẩn bị cho các chiến dịch lớn, người hâm mộ xứ sở đấu bò vẫn không khỏi bùi ngùi khi nhìn lại giai đoạn đầy tranh cãi dưới sự dẫn dắt của nhà cầm quân người xứ Asturias. Đó là một thời kỳ mà Tây Ban Nha luôn muốn dạy cho cả thế giới biết cách chơi bóng bằng những thông số kiểm soát áp đảo, nhưng lại quên mất bài học cơ bản nhất: ghi bàn nhiều hơn đối thủ.

Đỉnh cao của sự bất lực và "vết dao" mang tên Marốc

Trận đấu cuối cùng của Enrique trên băng ghế chỉ đạo tuyển Tây Ban Nha tại vòng 1/8 World Cup 2022 chính là tấm gương phản chiếu rõ nhất cho toàn bộ triều đại của ông. Đối đầu với hiện tượng Marốc, La Roja cầm bóng tới 77%, thực hiện hơn 1.000 đường chuyền suốt 120 phút.

Thế nhưng, đổi lại chỉ là vỏn vẹn 7 cú sút và duy nhất 1 lần bóng đi trúng đích - thậm chí còn ít hơn cả số pha dứt điểm trúng mục tiêu của đối thủ. Kết quả hòa 0-0 đưa hai đội vào loạt sút luân lưu, nơi các chân sút Tây Ban Nha đá hỏng cả 3 lượt và cay đắng rời giải.

Nhìn lại cả hành trình, giải đấu thành công nhất của Enrique chỉ là việc lọt vào bán kết Euro 2020 (bị nhà vô địch Ý loại) và ngôi á quân Nations League 2021. Tại World Cup 2022, họ chật vật vượt qua vòng bảng nhờ hiệu số bàn thắng bại sau khi để thua Nhật Bản và bị Đức cầm hòa. Thứ bóng đá của Enrique khi đó bị chỉ trích dữ dội vì quá giáo điều, liên tục chuyền ngắn qua lại một cách nhàm chán mà thiếu đi sự đột biến và tính sát thương ở một phần ba cuối sân.

Triết lý cực đoan và cái tôi quá lớn

Enrique nổi tiếng là người không bao giờ chịu nhượng bộ hay thay đổi ý tưởng của mình, dù thắng hay thua. Sau thất bại tủi hổ tại Qatar, ông vẫn tuyên bố "hài lòng 100% với những gì các học trò đã thể hiện" và khẳng định họ đã hiện thực hóa hoàn hảo ý đồ bóng đá của ông. Thậm chí, Enrique còn tự tin phát biểu rằng ông không thấy có đội bóng nào tại bán kết năm đó chơi tốt hơn Tây Ban Nha.

Tại đội tuyển, Enrique nắm giữ quyền lực tuyệt đối, từ việc định hình lối chơi quanh các nhân tố xuất thân từ lò Barca như Sergio Busquets, Jordi Alba, Pedri, Gavi, cho đến những quyết định cực đoan bị dư luận phản đối. Việc ông liên tục tin dùng trung vệ Eric Garcia bất chấp phong độ tệ hại ở câu lạc bộ, hay tự mình áp đặt danh sách 3 cầu thủ đá phạt đền đầu tiên trong trận gặp Marốc (Sarabia, Soler, Busquets) mà không cho họ lựa chọn, đều cho thấy một sự độc đoán đến bảo thủ. Sự cứng nhắc đó đã biến lối chơi kiểm soát bóng vốn là niềm tự hào của người Tây Ban Nha trở thành một thứ xiềng xích tự trói buộc chính mình.

Sự thiếu hụt trầm trọng của một "sát thủ" vòng cấm

Tuy nhiên, thật bất công nếu đổ hết mọi tội lỗi lên đầu vị chiến lược gia này. Thực tế, chất lượng nhân sự của bóng đá Tây Ban Nha giai đoạn cuối những năm 2010 không cho phép Enrique có nhiều lựa chọn đột phá. Việc phải ra chiến trường World Cup với bộ ba tấn công Dani Olmo, Marco Asensio và Ferran Torres rõ ràng không phải là một bài toán dễ dàng cho bất kỳ huấn luyện viên nào.

Trong suốt kỷ nguyên của Enrique, Alvaro Morata là chân sút tốt nhất nhưng cũng chỉ có được 6 bàn thắng qua hai giải đấu lớn. Ferran Torres đứng thứ hai với 4 bàn và Pablo Sarabia có 2 bàn. Tây Ban Nha hoàn toàn thiếu vắng những tiền đạo cánh có khả năng tạo đột biến cao, những cầu thủ dám đột phá đơn độc để phá vỡ khối phòng ngự lùi sâu của đối phương. Khi các đường chuyền ngắn không thể xuyên thủng những "xe buýt hai tầng", hàng công của La Roja lập tức rơi vào trạng thái bế tắc và vô hại.

Lời giải muộn màng mang tên sự trực diện

Khi Luis Enrique ra đi, điều người Tây Ban Nha muốn từ bỏ nhất không phải là con người ông, mà là một tư duy chơi bóng đã lỗi thời. Minh chứng rõ ràng nhất đến ở các giải đấu thành công sau này dưới thời Luis de la Fuente. Tây Ban Nha đã không còn bị ám ảnh bởi việc phải sở hữu bóng bằng mọi giá. Họ sẵn sàng nhường sân, chỉ cầm bóng khoảng 54% nhưng chơi trực diện hơn, nhanh hơn nhờ sự xuất hiện của những máy chạy thực thụ ở hai hành lang cánh như Lamine Yamal hay Nico Williams.

Bóng đá suy cho cùng vẫn là trò chơi của những bàn thắng. Sự sụp đổ của vương triều Luis Enrique tại đội tuyển Tây Ban Nha là bài học đắt giá cho thấy kiểm soát bóng chỉ là phương tiện chứ không bao giờ là mục đích cuối cùng của một trận đấu.