Vì sao Trung Quốc bị FIFA “ép giá” bản quyền truyền hình World Cup 2026?

Đằng sau cuộc đàm phán bế tắc là sự va chạm giữa tham vọng thương mại của FIFA và thực tế bóng đá Trung Quốc đang mất dần sức hút.

Quyền phát sóng World Cup 2026 đang trở thành chủ đề gây tranh cãi lớn tại Trung Quốc. Theo sohu, FIFA từng đưa ra mức giá 250-300 triệu USD cho bản quyền truyền hình tại Trung Quốc, tương đương 1,8-2,1 tỷ nhân dân tệ (hay 6.500-7.800 tỷ đồng).

Sau nhiều vòng thương lượng, mức giá được hạ xuống còn 120-150 triệu USD, nhưng vẫn vượt rất xa ngân sách 60-80 triệu USD mà CCTV có thể chi trả.

Khoảng cách quá lớn khiến hai bên chưa thể đạt thỏa thuận. Không chỉ Trung Quốc, Ấn Độ và một số thị trường châu Á, châu Phi cũng đang gặp khó khăn trong đàm phán với FIFA. Tuy nhiên, trường hợp Trung Quốc gây chú ý đặc biệt bởi đây là thị trường đông dân, có tiềm lực tài chính mạnh và từng được xem là “mỏ vàng” thương mại của bóng đá thế giới.

FIFA định giá World Cup theo sức mạnh kinh tế

Trong hai thập kỷ qua, giá bản quyền World Cup tại Trung Quốc tăng chóng mặt. Gói bản quyền World Cup 2010 và 2014 có giá khoảng 115 triệu USD. Đến giai đoạn 2018 và 2022, con số đã tăng lên 300 triệu USD cho hai kỳ World Cup.

Với World Cup 2026, FIFA tiếp tục đẩy giá lên cao hơn nữa. Nguyên nhân chính đến từ việc giải đấu mở rộng từ 32 lên 48 đội, kéo theo số trận tăng mạnh và thời lượng phát sóng lớn hơn đáng kể.

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn nằm ở cách FIFA định vị Trung Quốc. Tổ chức này đã xếp Trung Quốc vào nhóm “thị trường hạng 1”, ngang hàng Mỹ và Anh. Theo logic thương mại của FIFA, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới cùng dân số hơn 1,4 tỷ người phải trả mức phí tương xứng với các cường quốc truyền hình thể thao.

Fox Sports của Mỹ được cho là đã chi khoảng 480 triệu USD để sở hữu bản quyền tiếng Anh, trong khi BBC và ITV của Anh cũng bỏ ra khoảng 350 triệu USD cho hai kỳ World Cup. FIFA muốn Trung Quốc tiến gần tới mặt bằng đó.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ bóng đá Trung Quốc không còn tạo ra sức hút tương xứng với quy mô nền kinh tế.

Đội tuyển nam Trung Quốc đã vắng mặt ở World Cup suốt 24 năm kể từ lần duy nhất tham dự năm 2002. Trong suốt khoảng thời gian ấy, bóng đá nước này liên tục gây thất vọng ở các giải đấu lớn.

Điều đó khiến World Cup tại Trung Quốc dần mất đi yếu tố cảm xúc. Người hâm mộ không xem giải đấu với tâm thế cổ vũ đội tuyển quốc gia, mà chủ yếu theo dõi các cường quốc bóng đá khác thi đấu.

Sự khác biệt ấy ảnh hưởng trực tiếp tới giá trị thương mại.

Một sự kiện thể thao chỉ thật sự bùng nổ khi gắn với niềm tự hào dân tộc. Argentina có Messi, Nhật Bản hay Hàn Quốc luôn tạo được niềm tin vào khả năng gây bất ngờ. Trong khi đó, bóng đá Trung Quốc nhiều năm qua gần như không mang lại hy vọng nào cho người hâm mộ. Vì thế, CCTV không còn sẵn sàng chi những khoản tiền khổng lồ như trước.

Ngoài yếu tố chuyên môn, World Cup 2026 cũng tồn tại nhiều bất lợi với thị trường châu Á. Giải đấu tổ chức tại Mỹ, Canada và Mexico khiến phần lớn trận đấu diễn ra vào rạng sáng hoặc sáng sớm theo giờ Trung Quốc. Đây là khung giờ rất khó tạo tỷ suất người xem cao.

So với World Cup 2022 tại Qatar có giờ thi đấu thuận lợi cho khán giả châu Á, giải đấu năm 2026 được dự báo sẽ giảm mạnh sức hút truyền hình.

Bên cạnh đó, việc mở rộng lên 48 đội cũng gây tranh cãi. FIFA cho rằng số trận nhiều hơn sẽ giúp giải đấu hấp dẫn hơn, nhưng nhiều chuyên gia nhận định khoảng cách giữa các đội mạnh và yếu sẽ khiến không ít trận đấu trở nên kém chất lượng.

Khán giả Trung Quốc hiện nay ngày càng khó tính khi đã quen theo dõi các giải châu Âu đỉnh cao. Họ không còn dễ dàng bị thu hút chỉ bởi thương hiệu World Cup.

Trung Quốc không muốn tiếp tục “đốt tiền”

Điểm khiến truyền thông Trung Quốc phản ứng mạnh nhất không chỉ là giá cao, mà còn là cảm giác bị đối xử thiếu công bằng.

Theo đó, Nhật Bản chỉ phải chi khoảng 200 triệu USD cho một kỳ World Cup, Hàn Quốc khoảng 125 triệu USD, còn mức giá FIFA đưa ra cho Ấn Độ thấp hơn nhiều lần (35 triệu USD).

Điều đó khiến CCTV cho rằng FIFA đang áp dụng chiến lược định giá thiên về sức mạnh kinh tế hơn là giá trị thực tế của thị trường bóng đá.

Trong quá khứ, Trung Quốc từng bước vào thời kỳ đầu tư ồ ạt cho bóng đá. Các CLB Chinese Super League chi hàng trăm triệu USD để mua ngôi sao ngoại, doanh nghiệp Trung Quốc cũng trở thành nhà tài trợ lớn của FIFA.

Nhưng giai đoạn ấy đã qua. Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm hơn, thị trường quảng cáo chịu áp lực lớn, còn truyền hình truyền thống mất dần ưu thế trước nền tảng số. Trong bối cảnh đó, CCTV bắt đầu ưu tiên hiệu quả đầu tư thay vì chạy đua hình ảnh.

Ngân sách 60-80 triệu USD mà CCTV đưa ra cho thấy họ không còn muốn tham gia cuộc chơi bằng mọi giá. Đây là lần hiếm hoi Trung Quốc tỏ ra cứng rắn với FIFA trong một thương vụ thể thao lớn.

Dù vậy, FIFA cũng không hoàn toàn ở thế áp đảo. Nếu không bán được bản quyền tại Trung Quốc, giá trị thương mại của World Cup chắc chắn bị ảnh hưởng đáng kể.

Các doanh nghiệp Trung Quốc được cho là đã đầu tư hơn 500 triệu USD tài trợ cho World Cup 2026. Nếu giải đấu không được phát sóng rộng rãi tại thị trường đông dân nhất thế giới, hiệu quả truyền thông của các nhà tài trợ cũng suy giảm mạnh.

Đó là lý do FIFA vẫn phải tiếp tục đàm phán thay vì cắt đứt hoàn toàn với CCTV.

Cuộc đối đầu hiện nay thực chất phản ánh sự thay đổi lớn của bóng đá hiện đại. FIFA muốn tối đa hóa doanh thu bằng cách biến World Cup thành sản phẩm thương mại toàn cầu siêu đắt đỏ. Ngược lại, các đài truyền hình bắt đầu đặt câu hỏi liệu lượng người xem hiện nay còn đủ để biện minh cho những mức giá ấy hay không.

Với Trung Quốc, câu chuyện còn mang ý nghĩa sâu xa hơn. Họ có nền kinh tế khổng lồ, dân số đông và doanh nghiệp sẵn sàng tài trợ cho bóng đá thế giới. Nhưng điều họ thiếu lại chính là một đội tuyển đủ sức tạo cảm xúc và niềm tin. Trong bóng đá hiện đại, đó mới là thứ quyết định giá trị thật sự của World Cup.