Từ "kẻ thù của bóng đá Anh", Arsenal đã "nội địa hoá" đội hình như thế nào?

Lần gần nhất Arsenal bảo vệ thành công chức vô địch Premier League, đội bóng này lại bị xem là “kẻ thù của bóng đá Anh”. Đó là hệ quả từ chính sách tuyển mộ của Arsene Wenger, người không đặt quốc tịch lên trên tài năng và từng đưa Arsenal đến một cột mốc gây tranh cãi vào tháng 2/2005.

Trong trận gặp Crystal Palace, Arsenal trở thành đội bóng đầu tiên trong lịch sử bóng đá Anh tung ra sân một đội hình không có bất kỳ cầu thủ Anh nào. Đó là tập thể với Jens Lehmann trong khung thành; Lauren, Pascal Cygan, Kolo Toure và Gael Clichy ở hàng thủ; Edu, Patrick Vieira, Robert Pires và Jose Antonio Reyes nơi tuyến giữa; Dennis Bergkamp cùng Thierry Henry trên hàng công. Trên ghế dự bị cũng không có một cầu thủ Anh nào.

Đội hình Arsenal gặp Crystal Palace năm 2005

Sự việc nhanh chóng trở thành đề tài gây phẫn nộ. Paul Merson, cựu tiền vệ Arsenal, gọi đó là một trò đùa, trong khi Gordon Taylor, khi ấy là giám đốc điều hành Hiệp hội Cầu thủ chuyên nghiệp Anh, cảnh báo về những hệ quả đáng lo ngại. Arsenal và Wenger bị cáo buộc quay lưng với truyền thống bóng đá Anh, thậm chí bị cho là đang làm tổn hại đến đội tuyển quốc gia.

Thế nhưng hơn 2 thập kỷ sau, Arsenal lại đứng ở vị trí gần như đối lập hoàn toàn. Họ vẫn là một CLB có tính quốc tế cao, nhưng đội hình hiện tại của Mikel Arteta đang có lượng cầu thủ Anh đông đảo nhất trong khoảng 25 năm. Đây không phải sự thay đổi diễn ra trong một sớm một chiều mà là kết quả của một chiến lược được xây dựng qua nhiều kỳ chuyển nhượng.

Từ đội hình không có cầu thủ Anh đến "lõi Anh" hơn 300 triệu bảng

Thương vụ Ezri Konsa trị giá 55 triệu bảng là minh chứng mới nhất cho quá trình “Anh hoá” Arsenal. Nếu ra mắt trong trận gặp Aston Villa, Konsa sẽ gia nhập nhóm 5 cầu thủ Arsenal từng đại diện cho đội tuyển Anh tại World Cup gần nhất, bên cạnh Declan Rice, Bukayo Saka, Eberechi Eze và Noni Madueke. Không CLB nào có nhiều cầu thủ góp mặt trong đội tuyển Anh hơn Pháo thủ.

Trước đó, Arsenal từng có 4 cầu thủ được triệu tập vào đội tuyển Anh tại giải đấu lớn diễn ra ở Bắc Mỹ, ngang với thành tích của CLB tại World Cup 2002 và là con số cao nhất của Arsenal tại một giải đấu lớn kể từ đó. Ngay trong vòng mở màn Premier League, Arsenal cũng sử dụng 6 cầu thủ Anh, chỉ đứng sau Everton với 8 người.

Tuy nhiên, nhóm tuyển thủ quốc gia mới chỉ là phần nổi của sự thay đổi. Arsenal còn có Ben White và Myles Lewis-Skelly, những cầu thủ từng khoác áo đội tuyển Anh, cùng Ethan Nwaneri, Max Dowman và Marli Salmon, những tài năng đã góp mặt ở các cấp độ đội tuyển trẻ. Vì thế, “lõi Anh” của Arteta trải dài từ những cầu thủ giàu kinh nghiệm đến những sản phẩm của học viện và thế hệ tương lai.

Chiến lược này rõ ràng không hề rẻ. Tổng số tiền Arsenal bỏ ra để chiêu mộ Konsa, Eze, Madueke, Rice và White vượt 300 triệu bảng. CLB chấp nhận trả cái gọi là “English premium”, tức mức giá cao hơn thường thấy khi mua những cầu thủ Anh chất lượng cao.

Declan Rice là ví dụ rõ nhất. Khi Arsenal cân nhắc phá kỷ lục chuyển nhượng của CLB để đưa tiền vệ này về từ West Ham năm 2023, khả năng chuyên môn không phải yếu tố duy nhất được tính đến. Sự nổi tiếng của Rice với người hâm mộ Anh và khả năng trở thành một gương mặt đại diện cho Arsenal cũng được xem là điểm cộng quan trọng.

Một lý do trực tiếp khác nằm ở quy định của Premier League, khi các CLB chỉ được đăng ký tối đa 17 cầu thủ không thuộc diện home-grown (cây nhà lá vườn) trong danh sách 25 người. Việc có nhiều cầu thủ đáp ứng tiêu chuẩn này giúp Arsenal linh hoạt hơn khi xây dựng đội hình. Nhưng nếu chỉ nhìn vào luật lệ, vẫn chưa thể giải thích vì sao Arteta đặc biệt nhiệt tình với cầu thủ Anh. Điều quan trọng hơn nằm ở triết lý mà HLV người Tây Ban Nha theo đuổi kể từ khi tiếp quản Arsenal.

"Sự kết nối" và tham vọng xây dựng một Arsenal của London

“Sự kết nối" là một trong những từ Arteta thường xuyên sử dụng để mô tả Arsenal. Ông không chỉ muốn có những cầu thủ giỏi mà muốn tạo ra mối liên kết mạnh giữa cầu thủ với cầu thủ, cầu thủ với ban huấn luyện, CLB với người hâm mộ.

Việc Arsenal tập trung ngày càng nhiều vào những cầu thủ Anh, đặc biệt là những người trưởng thành tại London, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu này. Rice, Lewis-Skelly, Madueke và Eze đều có nguồn gốc London, trong khi Saka trưởng thành từ học viện Arsenal. Họ không phải những người xa lạ được đưa đến London rồi mới bắt đầu xây dựng mối quan hệ từ đầu; nhiều người trong số họ đã biết nhau từ trước.

Khi Arsenal tìm kiếm một cầu thủ chạy cánh vào mùa hè năm ngoái, Rice và Saka đều đưa ra những đánh giá tích cực về Madueke, cả về năng lực lẫn tính cách. Những lời giới thiệu ấy góp phần vào quyết định đưa cầu thủ này từ Chelsea về Arsenal.

Với Konsa, câu chuyện thậm chí còn rõ hơn. Trong lễ diễu hành của Aston Villa sau chức vô địch Europa League mùa trước, Konsa đã gọi video cho Saka từ trên xe buýt. Khi chuẩn bị chuyển đến Arsenal, anh nhận được nhiều cuộc gọi và tin nhắn từ Madueke, người sau đó còn viết thư chào đón người đồng đội mới và gọi Konsa là “người anh em”. Ngày Konsa tới Arsenal, Eze cũng ở lại sau buổi tập để chào đón người bạn lâu năm. Hai người bằng tuổi, cùng đến từ một khu vực ở London và đã thân thiết trong nhiều năm.

Những mối quan hệ tương tự cũng tồn tại ở nhóm cầu thủ trẻ. Lewis-Skelly và Nwaneri là bạn thân từ năm 6 tuổi, trong khi Dowman và Salmon cũng có mối liên hệ lâu năm. Với Arteta, những tình bạn ấy không chỉ tạo ra bầu không khí tốt trong phòng thay đồ mà còn có thể trở thành nền tảng cho sự gắn kết trên sân. Arsenal vì thế không đơn thuần tập hợp những cầu thủ Anh giỏi nhất có thể mua được; họ đang cố gắng xây dựng một nhóm cầu thủ có sự hiểu biết và liên kết với nhau từ trước.

Điều này cũng giúp Arsenal tạo ra sự gần gũi với người hâm mộ. Một CĐV London có thể dễ dàng tìm thấy sự đồng cảm khi nhìn thấy Saka, Rice, Eze hay Lewis-Skelly đại diện cho CLB trên sân. Saka đặc biệt quan trọng bởi anh là sản phẩm của học viện Arsenal, trưởng thành cùng đội bóng và trở thành một trong những biểu tượng lớn nhất của CLB. Rice và Eze cũng nhanh chóng trở thành những cầu thủ được yêu mến. Sự tương đồng về môi trường sống, văn hóa và ngôn ngữ khiến khoảng cách giữa cầu thủ với người hâm mộ được thu hẹp.

Arteta từng mô tả phòng thay đồ Arsenal hiện tại là “phòng thay đồ tốt nhất” mà ông từng có. HLV này thậm chí từng tự hỏi liệu các cầu thủ có quá thân thiết với nhau hay không. Ông nói về sự đoàn kết, tình yêu, sự tôn trọng và niềm vui trong tập thể, đồng thời nhấn mạnh mối liên hệ giữa các cầu thủ với ban huấn luyện, CLB và người hâm mộ.

Tất nhiên, sự đoàn kết của Arsenal không chỉ đến từ nhóm cầu thủ Anh. Martin Odegaard và Kai Havertz là một ví dụ khi Havertz từng làm phù rể trong đám cưới của đội trưởng Arsenal. Đội bóng vẫn có nhiều nhóm bạn thân khác đến từ Tây Ban Nha, Nam Mỹ và những quốc gia khác, nhưng nhóm cầu thủ Anh là nhóm lớn nhất và đang được Arsenal chủ động củng cố.

Đây cũng không phải lần đầu Arsenal cố gắng xây dựng một bộ khung cầu thủ Anh kể từ cuộc tranh cãi năm 2005. Năm 2012, Wenger từng gia hạn với Jack Wilshere, Alex Oxlade-Chamberlain, Kieran Gibbs, Aaron Ramsey và Carl Jenkinson trong nỗ lực tạo ra một thế hệ nòng cốt mới. Tuy nhiên, quy mô của kế hoạch dưới thời Arteta hoàn toàn khác. Arsenal hiện kết hợp các tuyển thủ Anh, những cầu thủ trưởng thành từ học viện và các tài năng trẻ trong cùng một hệ thống, đồng thời bổ sung những mối quan hệ cá nhân đã tồn tại từ trước.

Vì thế, sự thay đổi của Arsenal sau hơn 20 năm không chỉ nằm ở con số. Năm 2005, đội bóng của Wenger gây tranh cãi bởi không có bất kỳ cầu thủ Anh nào trong đội hình gặp Crystal Palace. Ngày nay, Arsenal lại có một nhóm cầu thủ Anh đủ sức cung cấp số lượng lớn nhân sự cho đội tuyển quốc gia. Từ “kẻ thù của bóng đá Anh”, Arsenal đã trở thành một trong những CLB có ảnh hưởng rõ rệt nhất tới nguồn cầu thủ Anh ở cấp độ đỉnh cao.

Nhưng Arteta không “Anh hoá” Arsenal chỉ để xoa dịu dư luận hay đáp ứng quy định về home-grown. Ông đang sử dụng yếu tố Anh, đặc biệt là mối liên hệ với London, như một công cụ để xây dựng tập thể. Đó là sự khác biệt lớn nhất giữa Arsenal năm 2005 và Arsenal hiện tại.

Wenger từng chứng minh rằng một đội bóng có thể thống trị Premier League mà không cần một cầu thủ Anh nào trong đội hình. Arteta lại đang cố chứng minh điều ngược lại: một đội bóng hiện đại hoàn toàn có thể kết hợp tài năng quốc tế với một bộ khung bản địa mạnh để tạo ra sự gắn kết lớn hơn.

Hai Arsenal ấy cách nhau hơn hai thập kỷ, nhưng cùng cho thấy một điều: bản sắc của một CLB không đứng yên. Năm 2005, Arsenal từng bị xem là biểu tượng cho sự xa rời bóng đá Anh. Năm 2026, với Saka, Rice, Eze, Madueke, Konsa cùng hàng loạt cầu thủ Anh khác, họ đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn khác, nơi “Anh hoá” không còn là điều phải né tránh mà đã trở thành một phần trong kế hoạch cạnh tranh danh hiệu của CLB.