Có nên tăng suất xuống hạng để V.League hấp dẫn hơn?

Nếu nhìn sang các đối thủ trong khu vực, có thể thấy V.League đang nằm trong nhóm có tỷ lệ xuống hạng thấp nhất. Thai League có 16 đội nhưng tới 3 suất xuống hạng. Indonesia sở hữu 18 đội và cũng có 3 suất rớt hạng. Malaysia với 13 đội vẫn duy trì 2 suất xuống hạng. Trong khi đó, V.League với 14 đội chỉ có 1 suất trực tiếp cùng 1 suất play-off.

Khoảng cách ấy không đơn thuần là những con số. Nó phản ánh mức độ cạnh tranh của cả giải đấu.

Thực tế nhiều mùa giải gần đây cho thấy sau khoảng hai phần ba chặng đường, cuộc đua vô địch thường chỉ còn vài ứng viên, còn cuộc chiến trụ hạng cũng nhanh chóng thu hẹp xuống 2 hoặc 3 đội cuối bảng. Không ít CLB đạt ngưỡng điểm an toàn từ khá sớm và bước vào giai đoạn cuối mùa với mục tiêu đơn giản là hoàn thành giải đấu.

Một giải đấu muốn phát triển phải khiến mọi đội bóng luôn cảm thấy áp lực. Khi nguy cơ xuống hạng lớn hơn, các CLB buộc phải đầu tư mạnh hơn vào đào tạo trẻ, tuyển dụng cầu thủ, nâng cấp bộ máy vận hành và xây dựng chiến lược dài hạn. Điều đó cũng tạo ra nhiều trận đấu có ý nghĩa hơn, giúp sức hút của giải đấu được duy trì từ vòng mở màn đến vòng cuối cùng.

Không phải ngẫu nhiên mà Thai League hay Liga 1 Indonesia ngày càng tạo ra khoảng cách với V.League về doanh thu thương mại, lượng khán giả và giá trị giải đấu. Sự cạnh tranh khốc liệt là một trong những nền tảng quan trọng nhất.

Bởi vậy, những ý kiến ủng hộ việc nâng số suất xuống hạng lên 2 đội trực tiếp hoàn toàn có cơ sở. Một giải vô địch quốc gia không thể mãi vận hành trong trạng thái mà quá nhiều đội bóng cảm thấy an toàn.

Vấn đề nằm ở chỗ bóng đá Việt Nam không giống Thái Lan hay Indonesia. Điểm yếu lớn nhất của V.League không phải chuyên môn mà là tài chính.

Phần lớn CLB hiện nay tồn tại nhờ nguồn tiền từ doanh nghiệp hoặc một nhà tài trợ chính. Rất ít đội bóng có thể sống bằng doanh thu bóng đá thực sự như bán vé, bản quyền truyền hình, kinh doanh thương mại hay chuyển nhượng cầu thủ. Nói cách khác, nhiều CLB V.League vẫn đang hoạt động theo mô hình "ông bầu nuôi đội bóng" thay vì một doanh nghiệp bóng đá chuyên nghiệp.

Khi nền tảng tài chính còn phụ thuộc như vậy, xuống hạng không chỉ là vấn đề chuyên môn mà có thể trở thành cú sốc sống còn.

Trường hợp của Thanh Hóa trong mùa giải vừa qua là minh chứng rõ ràng. Đội bóng xứ Thanh rơi vào khủng hoảng tài chính kéo dài, gặp khó khăn trong việc thanh toán các khoản lương và nghĩa vụ còn tồn đọng với cầu thủ, huấn luyện viên. Những khó khăn này khiến CLB bị FIFA cấm chuyển nhượng, buộc phải chia tay hàng loạt trụ cột và có thời điểm chỉ duy trì lực lượng thi đấu ở mức tối thiểu.

Có thời điểm Thanh Hóa chỉ còn khoảng 16-17 cầu thủ đủ khả năng ra sân, trong khi giá trị đội hình giảm gần một nửa vì phải bán hoặc để các cầu thủ quan trọng rời đội bóng.

Điều đáng nói là Thanh Hóa không phải trường hợp cá biệt. Trong nhiều năm qua, bóng đá Việt Nam liên tục chứng kiến những CLB sống trong cảnh "ăn đong", chờ nhà tài trợ giải ngân, chậm lương hoặc cắt giảm chi phí giữa mùa giải. Chỉ cần doanh nghiệp chủ quản gặp khó khăn hoặc thay đổi chiến lược đầu tư, đội bóng lập tức rơi vào khủng hoảng.

Đó chính là lý do khiến nhiều người lo ngại rằng nếu tăng mạnh suất xuống hạng vào thời điểm này, V.League có thể tạo ra thêm áp lực cho các đội bóng vốn đã mong manh về tài chính. Một CLB rớt hạng không chỉ mất vị thế mà còn đối mặt nguy cơ mất nhà tài trợ, mất cầu thủ giỏi và thậm chí biến mất khỏi bản đồ bóng đá chuyên nghiệp.

Bởi vậy, câu trả lời không đơn giản là tăng hay không tăng suất xuống hạng.

Về lâu dài, V.League chắc chắn cần nhiều áp lực cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, trước khi nghĩ đến việc tăng số đội rớt hạng, bóng đá Việt Nam cần giải quyết bài toán cốt lõi hơn: giúp các CLB kiếm tiền từ chính bóng đá thay vì sống dựa hoàn toàn vào túi tiền của doanh nghiệp.

Khi các đội bóng có nguồn thu bền vững, có hệ thống đào tạo trẻ hiệu quả, có doanh thu thương mại và lượng khán giả ổn định, việc tăng suất xuống hạng sẽ trở thành động lực phát triển. Ngược lại, nếu nền móng tài chính vẫn yếu như hiện nay, nó có thể biến thành cú đánh khiến nhiều CLB ngã gục trước khi kịp trưởng thành.