Vào một ngày Hè 1973, cánh cửa của một câu lạc bộ cờ vua tại Budapest đột nhiên hé mở, đón một ông bố dắt theo cô con gái nhỏ tiến vào.
Bên trong CLB lúc này đầy khói xì gà và những người đàn ông đứng tuổi hàng ngày đến đây chơi cờ.
Tất cả đều không thể tin vào tai mình, khi nghe László Polgár thách họ đấu với cô con gái 4 tuổi Susan Polgár.
Và rồi László Polgár lấy chiếc gối mà ông xách từ nhà theo đặt lên một chiếc ghế để cô con gái có thể với tới bàn cờ.
Sau đó, tất cả đều mắt tròn, mắt dẹt chứng kiến cô bé Susan thắng hết người này đến người kia. Rồi họ tự hỏi: Cô bé này từ đâu ra thế?
Nữ ĐKT cờ vua đầu tiên trong lịch sử
Một tối thứ Năm của hơn 30 năm sau, Susan Polgár - lúc này đã là ĐKT cờ vua nữ đầu tiên trên thế giới - bước vào câu lạc bộ cờ vua New York Chess và thông báo với mọi người: "Đêm nay tôi sẽ tặng cho các bạn một món quà đặc biệt. Đêm nay, tất cả sẽ đấu cờ với tôi."
Mỉm cười tự tin, Susan Polgár đấu với cùng lúc 20 người. Thể thức thi đấu là cờ chớp. Nhưng dù thời gian rất hạn chế, Susan vẫn có thể vừa đánh bại đối thủ, lại còn đưa ra những lời khuyên.
Tài năng xuất chúng của Susan nhanh chóng thu hút sự chú ý ngay từ lúc cô còn niên thiếu, khi gia nhập câu lạc bộ cờ vua New York Chess lúc 16 tuổi.
Chẳng bao lâu, cô chị cả nhà Polgár đã xuất hiện trên trang bìa báo New York Times. Lúc 21 tuổi, Susan thậm chí trở thành tay cờ nữ đầu tiên đạt danh hiệu ĐKT thế giới.
Vậy mà trong nhà, Susan chưa phải lợi hại nhất. Susan có thể xuất sắc hơn cô em kế Sophia, nhưng hoàn toàn lu mờ trước hào quang của cô út Judit.
Ngay từ năm 9 tuổi, Judit bé nhỏ đã dám bịt mắt đại chiến cùng lúc với 5 tay cờ người lớn. Đến năm 2002, lúc đang xếp trong Top 8 tay cờ mạnh nhất thế giới cả nam lẫn nữ, Judit đánh bại ĐKVĐTG - huyền thoại cờ vua Gary Kasparov.
Đó là một đòn giáng trả thích đáng cho nhận xét đầy miệt thị nữ giới của Vua cờ: "Phụ nữ, vì bản chất của họ nên không thể trở thành những tay cờ ngoại hạng: Họ không phải là những chiến binh vĩ đại."
Xét trên diện rộng, Kasparov chưa hẳn sai: Trong 950 ĐKT thế giới, chỉ có 11 là nữ. Nhưng nếu xét riêng gia đình Polgár, Vua cờ đúng sai quá sai.
Thiên tài chưa hẳn do bẩm sinh
47 năm trước ngày Judit thắng Gary Kasparov, ông László Polgár đã nhờ được cô giáo dạy ngoại ngữ Klara hợp tác sinh con để thử nghiệm công trình 3 bước đào tạo thiên tài.
Ý tưởng này hình thành sau khi László nghiên cứu về cuộc sống và thành tựu của hơn 400 nhân tài thời đó. Ông nhận ra họ đều có điểm chung: Đặc biệt chú ý và kiên trì vào một mục tiêu từ rất sớm.
László không tin tài năng bẩm sinh đã có. Và ông cho rằng hệ thống giáo dục phổ thông chỉ đủ sức tạo ra những bộ óc tầm thường.
Ông tin rằng bằng nỗ lực rèn luyện trong môi trường phù hợp, bất cứ ai đều có thể trở thành thiên tài.
Sở dĩ ông chọn cờ vua làm thử nghiệm một phần do Susan mê cờ từ bé. Mặt khác vào lúc đó, tỷ lệ nữ trong làng ĐKT cờ vua thế giới chỉ chiếm 1%.
Do vậy, László đã biến ngôi nhà của ông thành một vương quốc cờ thật sự: Chỗ nào cũng nhìn thấy sách cờ và hình ảnh của các ĐKT.
3 bước đào tạo thiên tài
Trong cuốn sách Peek xuất bản năm 2017 nhằm hướng dẫn mọi người đều có thể làm được chuyện phi thường, tác giả Anders Ericsson mô phỏng lại hành trình của chị em nhà Polgár qua 3 bước.
- Sự tò mò: Ở giai đoạn đầu của sự phát triển, đứa trẻ được thúc đẩy bởi sự tò mò. Đứa trẻ muốn tìm hiểu mọi thứ. Chính ở giai đoạn đầu này, vợ chồng Polgárs đã nỗ lực phối hợp để ảnh hưởng đến con cái của họ.
Susan xác nhận: "Đúng là cha tôi có thể hướng chúng tôi tới bất cứ lĩnh vực nào, nhưng chính tôi đã chọn cờ vua khi mới 4 tuổi… Tôi thích những quân cờ vua; chúng là đồ chơi cho tôi. Sau này chính logic đó đã cuốn hút tôi”.
Ở giai đoạn này, cha mẹ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ. Thông qua việc dành tình yêu thương, thời gian, quan tâm và khuyến khích cho con, họ tập trung vào mối quan tâm của trẻ.
Khi thời gian trôi qua, phụ huynh giới thiệu những lợi ích của tính tự giác, sự cống hiến và trách nhiệm trong khi vẫn duy trì đề cao tầm quan trọng của trò chơi. Đi kèm đó là những lời khen ngợi và tưởng thưởng.
Khi đứa trẻ bắt đầu hình thành mối liên hệ sâu sắc hơn với trò chơi, đấy là lúc chuyển sang giai đoạn hai.
- Trở nên nghiêm túc: Đây là lúc đứa trẻ cần có giáo viên hoặc HLV và bắt đầu tập luyện có chủ ý. Người hướng dẫn không nhất thiết phải là dân chuyên nghiệp. Họ chỉ cần hiểu rõ trò chơi.
Bằng chứng là László Polgár đâu phải kỳ thủ giỏi. Các cô con gái của ông đều nhanh chóng giỏi hơn ông rất nhiều. Nhưng như Judit đã nói trong một cuộc phỏng vấn, ông ấy là người "có tầm nhìn xa và tạo động lực tuyệt vời".
Những thuộc tính này ở giáo viên rất quan trọng đối với học sinh nhỏ tuổi. Giáo viên phải có khả năng tích cực huấn luyện và khuyến khích học sinh để phát triển kỹ năng và trình độ cao hơn.
Tuy nhiên, cuối cùng thì động lực của đứa trẻ phải được khơi dậy từ bên trong. Nghiên cứu về hiệu suất của con người đã chỉ ra rằng động lực bên ngoài hiếm khi tồn tại lâu dài. Vì vậy để đi trên con đường dài đến chuyên môn sáng tạo, chúng ta phải tự động viên mình.
Chúng ta đều biết rằng bất kỳ hình thức luyện tập mở rộng nào cũng làm thay đổi hệ thống thần kinh của não bộ, dẫn đến tăng khả năng về các kỹ năng được thực hành.
Vậy liệu có điều gì ảnh hưởng đến động lực và sự thích thú hay không. Hiện tại, vẫn chưa có đáp án rõ ràng. Những gì chúng ta biết mới chỉ là các chuyên gia đạt được niềm vui lớn từ công việc của họ chủ yếu do họ thích làm điều đó.
- Xem như bổn phận: Nhìn chung, trong những năm đầu thời thiếu niên, những thiên tài tương lai quyết định dốc toàn lực vào đam mê. Họ quyết định có ý thức rằng muốn cống hiến cuộc đời mình để trở thành người giỏi nhất.
Họ xem đó như bổn phận nên mọi hoạt động không liên quan khác đều bị loại bỏ. Các thần đồng tìm kiếm những trường học và gia sư tốt nhất, và nếu cần thiết, thậm chí rời đến quốc gia khác để tiếp cận đỉnh cao.
Trong giai đoạn này, tiền có lợi ích rất lớn. Việc đào tạo có thể tốn kém với chi phí lên đến hàng chục nghìn đô la mỗi năm. Tạp chí Money từng ước tính cần tới 30.000 đô la mỗi năm để một đứa trẻ tiếp cận khóa đào tạo quần vợt ưu tú.
Tuy nhiên, việc tạo ra một thiên tài không phải lúc nào cũng cần quá nhiều tiền. Những bậc cha mẹ có ít tiền như nhà Polgár vẫn có thể tạo nên sự khác biệt. Trên thực tế, nhiều tiền mà không có sự hỗ trợ thường sẽ khiến đứa trẻ không đi đến đâu.
Một khía cạnh quan trọng khác của sự phát triển chuyên môn ở trẻ em là khai thác động lực phát triển trong cơ thể.
Nếu ngay từ trẻ mà các kỹ năng đặc biệt không phát triển được thì về sau hiếm có khả năng làm được điều đó.
Ví dụ, để các vũ công ba lê thực hiện được những bước đi đặc biệt, họ phải làm như vậy khi còn nhỏ.
Xương trưởng thành và các khớp cứng lại theo tuổi tác khiến việc phát triển các kỹ năng múa ba lê cần thiết trở nên bất khả thi. Vai, hông, đầu gối... phải được "nhào nặn" từ sớm.
Động lực phát triển của não cũng phải được khai thác sớm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số khu vực của não phát triển ở các nghệ sĩ hơn là những người không phải là nghệ sĩ.
Các nhạc sĩ cũng có những vùng não mở rộng không thấy ở những người không phải là nhạc sĩ. Điều này đặc biệt đúng đối với các nhạc sĩ bắt đầu đam mê từ thời thơ ấu.
Nghiên cứu có vẻ kết luận: Nếu bạn muốn con mình vượt trội, hãy bắt đầu sớm.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thành công của nhà Polgár còn ở chỗ các cô bé muốn chơi cờ. Họ không bị lôi kéo đến bàn cờ và nghe quát tháo lúc chơi cờ.
László cùng Klara đã tạo ra một bầu không khí vui tươi và thú vị xung quanh trò chơi. Nhờ cờ vua, gia đình họ càng thêm đoàn kết.
Nói cách khác, 3 bước đào tạo thiên tài như nhà Polgár có thể áp dụng cho mọi gia đình, nhưng cũng chưa hẳn thích hợp với mọi gia đình.
Bởi lẽ, tất cả phụ thuộc vào bậc cha mẹ muốn con cái trở thành như thế nào? Chúng ta muốn con cái phát triển theo ý mình, hay để chúng phát triển theo mặc định?
Năm năm trước, vào ngày 20/8/2015, chính phủ Hungary đã trao tặng Order of Saint Stephen - huy chương cao quý nhất nước này - cho Judit Polgar, kỳ thủ được xem như tay cờ vua nữ mạnh nhất lịch sử.
Do đang ở Mỹ nên khung giờ thi đấu của Quang Liêm tại giải cờ Olympiad online 2020 được dự báo là khá khó khăn.
Cái chết của George Floyd - một người Mỹ gốc Phi - đã khơi dậy phong trào chống kỳ thị sắc tộc, không chỉ ở Mỹ, và lan tỏa đến các môn thể thao.
Bình luận
Danh sách những tựa game Esports được xem nhiều nhất năm 2026 cho thấy sự ổn định đáng ngạc nhiên của ngành công nghiệp này.
Khi nhắc đến Creamline Cool Smashers, người hâm mộ thường nghĩ ngay đến những danh hiệu và dàn tay đập chất lượng từng giành nhiều giải thưởng MVP tại Premier Volleyball League. Tuy nhiên, phía sau thành công của đội bóng giàu thành tích này lại là một yếu tố ít được chú ý hơn: hệ thống phòng thủ chắc chắn.
CLB Farm Fresh Foxies đã tìm lại niềm vui chiến thắng tại giải Premier Volleyball League All-Filipino Conference 2026 sau khi vượt qua Choco Mucho Flying Titans với tỷ số 3-2 (21-25, 25-22, 16-25, 25-18, 15-9) trong trận đấu kéo dài năm set đầy kịch tính tại nhà thi đấu Filoil Playtime Center.
Liên đoàn Bóng đá Singapore (FAS) quyết định hủy trận giao hữu với Đảo Faroe dự kiến diễn ra tại Dubai vào ngày 26.3, do lo ngại vấn đề an ninh liên quan đến tình hình căng thẳng tại Trung Đông.
Chiêm ngưỡng toàn bộ những kỷ lục vĩ đại bị Bam Adebayo xô đổ trong đêm thi đấu lịch sử ghi 83 điểm, giúp Miami Heat nghiền nát Washington Wizards.
Sau khi Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) ra phán quyết liên quan đến vụ cầu thủ nhập tịch Malaysia, dư luận chờ đợi quyết định cuối cùng từ AFC. Tuy nhiên, Tổng thư ký AFC Windsor John cho biết vụ việc vẫn chưa kết thúc do các cuộc điều tra liên quan vẫn đang tiếp tục.
Israel Adesanya bày tỏ sự ngưỡng mộ và hy vọng cựu kình địch Alex Pereira sẽ làm nên lịch sử khi tranh đai hạng nặng tại UFC Freedom 250
CLB Akari Chargers tiếp tục thể hiện phong độ ấn tượng khi giành chiến thắng thứ ba liên tiếp tại Premier Volleyball League All-Filipino Conference 2026.
Từng làm nên lịch sử khi góp mặt tại World Cup 2023, bóng đá nữ Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục bứt phá trên đấu trường châu lục. Tuy nhiên, những giải đấu sau đó lại chứng kiến chuỗi kết quả kém khả quan khi đội liên tiếp dừng bước sớm và đánh mất vị thế trong khu vực.
Bộ trưởng Thể thao Iran gây sốc khi loại trừ khả năng dự World Cup 2026 do căng thẳng địa chính trị với Mỹ, khiến tương lai của bảng đấu tại Seattle bị bỏ ngỏ.
Dù thua 0-1 trên sân của Sanfrecce Hiroshima, CLB số một Malaysia Johor Darul Ta’zim vẫn làm nên cột mốc lịch sử khi lần đầu giành quyền vào tứ kết Cúp C1 châu Á 2025/26 với tổng tỷ số 3-2 sau hai lượt trận.
Lại vượt qua đối thủ chủ nhà Amar Idrizovic với tỉ số áp đảo 9-2, Dương Quốc Hoàng đã chính thức ghi tên mình vào vòng loại trực tiếp European Open Championship 2026.
Ronda Rousey công kích dữ dội mức thù lao bèo bọt của UFC, cho rằng lòng tham của giới cổ đông đang đẩy nhiều võ sĩ vào cảnh sống dưới mức nghèo khổ.
Chuyền hai kỳ cựu Kim Fajardo cho rằng kinh nghiệm không đồng nghĩa với việc các vận động viên lâu năm luôn ở “chiếu trên”, bởi ngay cả những cựu binh của Premier Volleyball League vẫn có thể học hỏi rất nhiều từ thế hệ trẻ đang nổi lên.
Hải quân Hàn Quốc cũng đang nghiên cứu cách tích hợp các phương pháp mô phỏng dựa trên Esports vào chương trình huấn luyện tác chiến trên biển, với mục tiêu tăng cường năng lực bảo vệ an ninh biên giới hàng hải quốc gia vào năm 2030.
Phiên bản USA Pickleball Rulebook 2026 đã bổ sung một số quy định mới và làm rõ nhiều chi tiết kỹ thuật quan trọng. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến các giải đấu chuyên nghiệp mà còn tác động trực tiếp tới cách chơi của cộng đồng pickleball trên toàn thế giới.
Cựu vô địch Kamaru Usman cảm thấy bất ngờ và cho rằng chuyên gia đánh giá quá thấp Justin Gaethje trước Ilia Topuria tại UFC Nhà Trắng là một sự thiếu tôn trọng.
Sự phát triển của các điểm đến như Beaches Turks & Caicos cho thấy pickleball đang vượt khỏi khuôn khổ một môn thể thao phong trào để trở thành động lực mới cho ngành du lịch thể thao toàn cầu.
CLB Creamline Cool Smashers tiếp tục thể hiện phong độ ấn tượng khi đánh bại Nxled Chameleons với tỷ số 3-2 (25-16, 22-25, 25-21, 15-25, 15-10) tại Premier Volleyball League All-Filipino Conference 2026.
Luka Modric vừa thực hiện một hành động đầy trân trọng khi quyết định gửi tặng danh hiệu Quả bóng vàng 2018 của mình đến bảo tàng Mondo Milan.
Bất chấp những lời hứa hẹn hoành tráng từ Dana White, thẻ đấu UFC Freedom 250 tại Nhà Trắng đang bị giới chuyên môn chỉ trích là một sự thất vọng lớn.
Cuộc cạnh tranh cho những tấm vé cuối cùng vào vòng play-off của giải bóng chuyền nam PlusLiga Ba Lan đang trở nên vô cùng hấp dẫn khi vẫn còn bốn đội bóng tranh chấp cho ba vị trí còn lại trong top 8.
Ba yếu tố tưởng chừng cơ bản này khi kết hợp đúng cách có thể khiến trận đấu trở nên “chậm” hơn trong cảm nhận của người chơi, giúp họ kiểm soát tình huống tốt hơn ngay cả trong những pha bóng tốc độ cao và áp lực lớn.
Dù Lakers vừa thắng trận, HLV JJ Redick lại đổ dồn sự chú ý vào kỷ lục 83 điểm của Bam Adebayo và gọi những phút cuối trận là "một thứ bóng rổ dị biệt
Thất bại 1-6 ngay tại Bergamo trước Bayern Munich đã biến ngày chia tay Champions League của Atalanta thành một cơn ác mộng.
Bị tố giả vờ chấn thương, Islam Makhachev đáp trả gay gắt Ilia Topuria và tuyên bố sẵn sàng thi đấu miễn phí để đập tan sự kiêu ngạo của đối thủ.
Liên đoàn Bóng đá Việt Nam vừa công bố kế hoạch phát hành vé trận giao hữu quốc tế giữa Việt Nam và Bangladesh trong dịp FIFA Days tháng 3.
Vòng 25 giải bóng chuyền nam PlusLiga Ba Lan đã khép lại vào tối thứ Hai với chiến thắng 3-1 của Indykpol AZS Olsztyn trước InPost ChKS Chelm trên sân nhà.
Bam Adebayo vừa thiết lập kỷ lục 83 điểm không tưởng, nhưng NBA vẫn còn 6 cỗ máy ghi điểm thượng hạng có đủ tiềm năng xô đổ cột mốc vĩ đại này trong tương lai
Sự kiện được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố vị thế của Bangkok như một trung tâm game và esports mới nổi của khu vực Đông Nam Á.
Lịch thi đấu, trực tiếp quần vợt Indian Wells năm 2026 hôm nay. Cập nhật lịch trực tiếp Giải tennis BNP Paribas Open năm 2026 mới nhất.
Lịch thi đấu, trực tiếp cầu lông Ruichang China Masters năm 2026 hôm nay. Cập nhật lịch trực tiếp Giải cầu lông Ruichang China Masters năm 2026 mới nhất.
Lịch thi đấu, trực tiếp cầu lông Thụy Sĩ Mở rộng năm 2026 hôm nay. Cập nhật lịch trực tiếp Giải cầu lông Thụy Sĩ Mở rộng năm 2026 mới nhất.
Lịch thi đấu, trực tiếp billiard WNT European Pool Open năm 2026 hôm nay. Cập nhật lịch trực tiếp Giải billiard pool 9 bi châu Âu mở rộng năm 2026 mới nhất.
Mới 13 tuổi đang học lớp 8 nhưng cô bé người Ngọc Lặc Thanh Hoá đã tham gia những giải đấu bóng chuyền hàng đầu quốc nội.
Trong khi dàn sao hạng A như Sabalenka hay Zverev tiếp tục tiến sâu, giải đấu cũng chứng kiến sự trỗi dậy của những gương mặt trẻ đầy tiềm năng, tạo nên sức hút thương mại mới cho hệ thống WTA 1000.
Do lo ngại về tuổi tác và tiền sử chấn động não, Ronda Rousey và Gina Carano sẽ phải trải qua các bài kiểm tra y tế gắt gao trước thềm sự kiện hái ra tiền trên Netflix.
Sự trở lại của Zhu Yuling nhắc nhở rằng trong thể thao đỉnh cao, ý chí và khả năng thích nghi đôi khi còn quan trọng hơn cả tài năng thuần túy. Và với tinh thần đó, hành trình của cô dường như vẫn còn nhiều chương đáng chờ đợi phía trước.
Tiến vào tứ kết sau hai loạt tie-break nghẹt thở, đối thủ tiếp theo của tay vợt số 2 thế giới sẽ là hiện tượng Learner Tien, người vừa có màn lội ngược dòng không tưởng để ghi tên mình vào nhóm 8 tay vợt mạnh nhất.
CLB bóng chuyền nam Đà Nẵng đã có sự bổ sung đáng chú ý cho mùa giải 2026 khi chiêu mộ chủ công Trần Đức Hạnh.